Dla laika kokpit nowoczesnego samolotu pasażerskiego to jedynie gąszcz niezrozumiałych ekranów, przełączników i wskaźników. Dla zawodowego pilota to biuro, w którym każda sekunda i każdy stopień kursu mają znaczenie krytyczne, zwłaszcza, gdy pogoda za oknem uniemożliwia dostrzeżenie czegokolwiek poza gęstą warstwą chmur.
Przez dziesięciolecia zegarki typu „pilot” służyły realnym potrzebom lotników, dziś modele tego rodzaju najczęściej ograniczają się jedynie do estetyki i podstawowych funkcji dodatkowych. Są również modele takie jak Breitling Navitimer z wbudowanym suwakiem logarytmicznym, umożliwiającym dokonywanie obliczeń prędkości, dystansu, czasu czy zużycia paliwa, nie dając jednak realnego wsparcia w kluczowych momentach decyzyjnych. Zmienia to Watch Angels x Alpina Startimer Pilot IFR Chronograph.
Oto pierwszy na świecie naręczny zegarek mechaniczny wyposażony w mechaniczną komplikację konstrukcji mechanizmu wspierającą jedną z najbardziej wymagających faz lotu według wskazań przyrządów (IFR). To już nie jest „tylko” zegarek inspirowany lotnictwem; to pełnoprawny, mechaniczny instrument nawigacyjny.
Alpina i Watch Angels
Żeby zrozumieć genezę tego modelu, powinniśmy rzucić okiem na marki, które powołały go do życia. Alpina, szwajcarska manufaktura z tradycjami sięgającymi 1883 roku, została założona przez Gottlieba Hausera. Hauser zjednoczył niezależnych zegarmistrzów w ramach Union Horlogère Suisse, wierząc w zasadę, że „w jedności siła”.
Od samego początku Alpina stawiała na bezkompromisową wytrzymałość, stając się pionierem w dziedzinie tworzenia zegarków wodoszczelnych, antymagnetycznych i odpornych na wstrząsy. W latach 20. i 30. XX wieku, w złotej erze lotnictwa, Alpina dostarczała zegarki dla wielu formacji lotniczych w całej Europie.
Z kolei Watch Angels to nowoczesna szwajcarska platforma zegarmistrzowska oraz laboratorium badawczo-rozwojowe z siedzibą w Arogno, założone w 2019 roku. Watch Angels łączy wiedzę ekspercką niezależnych twórców z międzynarodową społecznością kolekcjonerów, a ich filozofia opiera się na przywróceniu zegarkom mechanicznym ich prawdziwej użyteczności i znaczenia praktycznego.
Współpraca tych dwóch podmiotów zaowocowała stworzeniem instrumentu, w którym surowa inżynieria R&D Watch Angels spotkała się z lotniczym dziedzictwem Alpiny.
VFR a IFR - kiedy wzrok ustępuje matematyce
W lotnictwie wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje nawigacji w locie i związane z nimi zbiory zasad wykonywania lotów, z których przeciętny entuzjasta zegarków rzadko zdaje sobie sprawę. Pierwszy to VFR (Visual Flight Rules, czyli zasady lotu z widocznością). Lot VFR wymaga od pilota utrzymywania wizualnego kontaktu z ziemią oraz horyzontem, a nawigacja opiera się na obserwacji terenu przy wsparciu podstawowych instrumentów, takich jak kompas, mapa czy radio. To domena prywatnego, lekkiego lotnictwa.
Sytuacja zmienia się diametralnie, gdy przechodzimy do IFR (Instrument Flight Rules – zasady lotu według wskazań przyrządów). IFR przejmuje kontrolę tam, gdzie VFR nie jest już możliwe (zła widoczność, loty w chmurach), a także w złożonym środowisku lotniczym: podczas lotów transgranicznych, na dużych wysokościach (w przestrzeni kontrolowanej) oraz podczas lotów pasażerskich.
W lotach IFR pilot polega wyłącznie na precyzyjnych odczytach instrumentów pokładowych i ściśle zdefiniowanych procedurach przestrzennych. Najbardziej krytyczną i wymagającą pod względem obciążenia poznawczego fazą lotu IFR jest podejście do lądowania. Bardzo często, ze względu na natężenie ruchu, warunki pogodowe lub sytuacje awaryjne, kontrola ruchu lotniczego (ATC) nie zezwala na natychmiastowe lądowanie. Pilot otrzymuje wówczas polecenie wejścia w strefę oczekiwania (tzw. holding pattern). Procedura oczekiwania to ustalona, owalna trajektoria lotu w kształcie pętli, pełniąca funkcję „powietrznej sygnalizacji świetlnej”.
Choć każdy port lotniczy posiada własne, opublikowane na mapach strefy oczekiwania, geometria i zasady wejścia w holding są na całym świecie znormalizowane.
Pilot musi nadlecieć nad określony punkt nawigacyjny (tzw. fix). Sposób wejścia w procedurę zależy od dwóch zmiennych: aktualnego kursu statku powietrznego (heading) oraz kursu wejściowego procedury (inbound course).
Zależnie od kąta, pod jakim samolot zbliża się do punktu fix, pilot musi błyskawicznie w głowie przekalkulować i wykonać jeden z trzech rodzajów wejścia:
1. Bezpośrednie (Direct Entry),
2. Łezkowe (Teardrop Entry),
3. Równoległe (Parallel Entry).
Dodatkowo musi uwzględnić, czy procedura jest standardowa (skręty w prawo), czy niestandardowa (skręty w lewo). Konieczność błyskawicznego podjęcia decyzji pod presją, przy jednoczesnym pilotowaniu maszyny, to moment, w którym Alpina Startimer Pilot IFR Chronograph okazuje się nieocenionym wsparciem.
Mechanizuje to, co dotychczas wymagało skomplikowanych obliczeń w pamięci.
Surowa funkcjonalność
Zegarek został zaprojektowany z myślą o surowej funkcjonalności, co widać już przy pierwszym kontakcie z imponującą, 3-częściową kopertą wykonaną ze stali szlachetnej. Jej średnica wynosząca 44,5 milimetra i odległość od ucha do ucha (lug-to-lug) na poziomie 51 milimetrów zapewniają iście męską prezencję, niezbędną do pomieszczenia rozbudowanych wskazań nawigacyjnych.
Oprócz słusznych wymiarów poziomych, wysokość koperty wynosi 15,8 milimetra wraz z wypukłym szkłem szafirowym z powłoką antyrefleksyjną, i dzięki temu zachowuje doskonałe proporcje. Koperta jest wodoszczelna do 10 ATM (100 metrów).
Wykończenie koperty prowokuje subtelną grę świateł - korpus i ucha koperty poddano precyzyjnemu szczotkowaniu, które kontrastuje z lustrzanie polerowanymi fazowaniami uch. Ten zabieg nie tylko podnosi walory estetyczne, ale też optycznie odchudza bryłę zegarka. Zwieńczeniem koperty jest masywny, dwukierunkowy pierścień lunety wykonany z matowej, czarnej ceramiki, który gwarantuje doskonały chwyt – nawet w skórzanych rękawiczkach lotniczych.
Cyferblat w głębokim, niebieskim kolorze został wykończony szlifem słonecznym, który w zależności od kąta padania światła w kokpicie płynnie zmienia odcień z granatu po chabrowy błękit. Flansza jest srebrna i szczotkowana, zewnętrzny pierścień tarczy ma kolor niebieski, natomiast podziałka minutowa na białym pierścieniu jest czarna.
Ręcznie nakładane, polerowane cyfry arabskie, obficie wypełnione są białą substancją luminescencyjną. Wskazówki godzinowa i minutowa, wykończone na czarno, również niosą potężny ładunek luminescencji, gwarantując odczyt w mroku nocnego lotu.
Klasyczny chronograf z nietypowym układem totalizatorów
Układ wskazań jest podporządkowany lotniczej pragmatyce. To klasyczny chronograf, ale z nietypowym układem totalizatorów. Wskazówka centralna sekundnika stopera zakończona jest białą końcówką, na jej drugim końcu znajduje się czerwony trójka Alpina.
Na godzinie dwunastej znajduje się czarna subtarcza 15-minutowego licznika. Wybór 15-minutowego limitu jest nieprzypadkowy – standardowe ramię (tzw. leg) procedury oczekiwania zajmuje około 1-1,5 minuty, więc 15 minut to optymalny przedział do mierzenia czasu trwania całego holdingu.
Na godzinie szóstej ulokowano czarny licznik 12-godzinny, służący do monitorowania dłuższych etapów nawigacyjnych. Tradycyjny sekundnik czasu bieżącego zastąpiono dyskretnym, obracającym się dyskiem na godzinie 9, pełniącym funkcję wskaźnika działania mechanizmu (working indicator).
Kompozycję zamyka, zakończona żółtym markerem, centralna wskazówka drugiej strefy czasowej (UTC/GMT) – czasu uniwersalnego Zulu, który jest absolutnym fundamentem wszelkiej koordynacji i komunikacji w lotnictwie na całym świecie, eliminując błędy związane ze zmianą stref czasowych.
Mechanizm Sellita i kompliacja „habillage”
Za realizację opisanych funkcji dodatkowych zegarka Startimer Pilot IFR Chronograph odpowiada szwajcarski mechanizm kaliber Sellita 531b. Jest to konstrukcja ze stoperem, wyposażona w koło kolumnowe, co stanowi wyznacznik zegarmistrzostwa wyższej klasy.
To dobry moment, aby zobaczyć na ten zegarek na krótkim wideo:
A wspomniane koło kolumnowe zapewnia jedwabiście płynną, precyzyjną i pewną pracę przycisków służących do obsługi stopera (start, stop, reset), eliminując charakterystyczne dla prostszych rozwiązań krzywkowych „szarpanie” wskazówki w momencie jej uruchomienia. Mechanizm pracuje z częstotliwością 4 Hz, czyli 28 800 wahnięć balansu na godzinę, ma 25 kamieni łożyskujących, a w pełni naciągnięta sprężyna napędowa oferuje bardzo komfortową rezerwę chodu wynoszącą aż 62 godziny.
Jednak prawdziwą innowacją nie jest sam mechanizm bazowy, lecz tzw. „komplikacja koperty” (habillage complication).
System obliczania wejścia w strefę oczekiwania jest w 100% mechaniczny i został w całości zintegrowany z architekturą koperty, pierścienia lunety oraz wewnętrznego pierścienia obrotowego. Ceramiczny pierścień lunety ma zintegrowane sprzęgło typu „push-release” (wciśnij i zwolnij) współpracujące z mechanizmem wewnętrznym.
Mechaniczny komputer IFR w praktyce
Jak pilot używa tego innowacyjnego narzędzia podczas zbliżania się do punktu fix?
Proces jest genialny w swojej prostocie i wymaga zaledwie dwóch kroków, zastępując złożone procesy myślowe mechaniką.
Krok 1: Pilot odczytuje z lotniczej mapy podejściowej kurs wejściowy w strefę oczekiwania (inbound course). Następnie wciska w dół zewnętrzny pierścień zegarka. Dzięki temu sprzęga go z pierścieniem wewnętrznym. Obraca lunetę tak, aby stopnie odpowiadające kursowi wejściowemu zrównały się z pomarańczowym wskaźnikiem w kształcie diamentu (oznaczającym outbound indicator) na wewnętrznym pierścieniu tarczy.
Krok 2: Pilot odczytuje swój aktualny kurs (heading) z przyrządów pokładowych (np. żyrokompasu lub wskaźnika HSI). Puszcza lunetę (która odskakuje do górnej pozycji, rozłączając wewnętrzny ring). Teraz obraca sam zewnętrzny pierścień tak, aby wartość jego aktualnego kursu zrównała się z trójkątem znacznika na godzinie 12.
W rezultacie zegarek natychmiast mechanicznie oblicza i wizualizuje pełen obraz sytuacji przestrzennej. W podwójnych okienkach (tzw. guichet) widocznych na godzinie 12. pojawia się wynik w postaci intuicyjnego kodu kolorystycznego.
Lewe okienko (N.STD) służy procedurom niestandardowym, a prawe (STD) standardowym. Kolor pomarańczowy oznacza wejście bezpośrednie (Direct), czerwony – wejście łezkowe (Teardrop), a niebieski – wejście równoległe (Parallel). Co więcej, luneta i ring wskazują od razu na tarczy kurs wylotowy (outbound), kurs na punkt nawigacyjny (heading to fix) oraz kurs pierwszego odcinka zakrętu (first leg heading). Jeśli w natłoku obowiązków pilot zapomni, jak wykreślić dany typ wejścia w przestrzeń, wystarczy, że spojrzy na rewers zegarka.
Stalowy, wkręcany dekiel został precyzyjnie wygrawerowany i służy jako ściągawka wizualna, przedstawiając schematy lotu dla wejść bezpośrednich, łezkowych i równoległych, z podziałem na skręty w lewo (N.STD) i w prawo (STD).
Zegarek dostarczany jest z systemem szybkiej wymiany pasków (quick release), a w luksusowym zestawie znajdują się dwa paski typu pilot wykonane z naturalnej skóry (jasnoszary oraz w kolorze „camel”) z klasyczną, stalową klamrą z pinem, co gwarantuje pełen komfort i pozwala na dostosowanie zegarka do uniformu lub codziennego stroju.
Naszym zdaniem: Watch Angels x Alpina Startimer Pilot IFR Chronograph
Zegarek, który ma dokładnie dziś premierę, to rzadko spotykany w dzisiejszych czasach powrót do korzeni zegarmistrzostwa, w którym to mechanika ma służyć człowiekowi rozwiązując realny, skomplikowany problem, a nie być jedynie drogą biżuterią. Wyeliminowanie potrzeby wyliczania wektorów procedury oczekiwania w pamięci redukuje stres i pozwala pilotowi skupić się na awiacji.
Watch Angels x Alpina Startimer Pilot IFR Chronograph to bezkompromisowe narzędzie, które na nowo określa koncepcję prawdziwego zegarka dla pilotów. Śmiało mogę napisać, że to wysoce specjalistyczny przyrząd, który jest limitowany do 300 egzemplarzy.
Cena zegarka Watch Angels x Alpina Startimer Pilot IFR Chronograph to 4 295 franków szwajcarskich (z wliczonymi podatkami i cłem), czyli mniej więcej 20 000 złotych. Do końca lipca trwa przedsprzedaż, a dostawa planowana jest na grudzień 2026.
Sprawdź też nasze pozostałe publikacje o nowościach tej marki tu: zegarki Alpina.
INSTAGRAMIE
greenlogic.eu