Mamy rok 1323, wielki Książę Giedymin wraca z łowów w świętym lesie, tam, gdzie wąska Wilenka wpada do szerokiej Wilii. Zmęczony, zasypia. I śni mu się coś, co później zmieni bieg historii Europy Wschodniej: na szczycie wzgórza staje ogromny, żelazny wilk. Zwierzę nie warczy – wyje tak potężnie, jakby wyło sto wilków naraz, a echo tego wycia niesie się po całej okolicy. Rano książę, zaniepokojony, każe sprowadzić pogańskiego kapłana Lizdeikę i prosi o wyjaśnienie.
Odpowiedź, jaką usłyszał, brzmiała mniej więcej tak: żelazny wilk to zamek i miasto, które władca zbuduje w tym właśnie miejscu. Będzie ono stolicą litewskich ziem i siedzibą jej władców, a sława dokonanych tam czynów rozejdzie się echem po całym świecie – dokładnie tak, jak echo wilczego wycia. Giedymin posłuchał znaku i założył gród, który od dopływu Wilenki nazwano Wilnem.
Podoba mi się to, że ta legenda – choć ma już siedem stuleci – wciąż jest żywa w tożsamości Litwy. To nie jest opowiastka z dna szuflady z bajkami, tylko mit założycielski państwa, powtarzany w Wilnie tak często, jak w Rzymie powtarza się historię Romulusa i Remusa.
I właśnie z okazji 703. rocznicy założenia Wilna litewska marka Vostok Europe postanowiła przełożyć ten sen na język, który rozumie najlepiej. Polecam na początek fajnie przygotowane wideo, które w ciekawy sposób prezentuje tę legendę i sam zegarek:
Tak powstał Geležinis Vilkas, czyli Żelazny Wilk, edycja limitowana do zaledwie 703 egzemplarzy – liczba nieprzypadkowa, tak jak nieprzypadkowy jest cały ten zegarek.
Dwa słowa o Vostok Europe
Zanim przejdę do samego zegarka, warto na chwilę zatrzymać się przy marce. Vostok Europe (a właściwie spółka Koliz Vostok) powstała w 2003 roku w Wilnie i od pierwszej kolekcji zegarków, zaprezentowanej na targach BaselWorld w 2004 roku, konsekwentnie buduje wizerunek marki dla twardzieli – zegarki testowane są w rajdach przez Syberię, na dnie jaskiń, na wysokości niemal 17 kilometrów w stratosferze czy na nadgarstkach pilotów F-16.
To marka, która lubi mocne, surowe formy i historie osadzone w realnych, twardych faktach – czy to podbojów kosmosu, czy militarnej techniki. Żelazny Wilk wpisuje się w tę filozofię inaczej niż zwykle: tym razem inspiracją nie jest maszyna czy historie, tylko mit. Ale mit równie surowy i „ekstremalny" w swojej wymowie jak reszta katalogu marki.
Żelazny Wilk, bestia wyjąca ze wzgórza
Zacznijmy od tego, co widać na pierwszy rzut oka.
Koperta Żelaznego Wilka ma 46 milimetrów średnicy i 17,1 milimetra grubości, a mierzona od końca do końca ucha rozciąga się na niemałe 54,7 milimetra. To duży, mocno osadzony na nadgarstku zegarek – i szczerze mówiąc, uważam, że przy tej stylistyce inaczej być nie mogło.
Delikatna, elegancka koperta zupełnie zabiłaby opowieść o bestii wyjącej ze wzgórza. Obudowa wykonana jest ze stali szlachetnej, a więc materiału standardowego w zegarkach narzędziowych – odpornego na korozję i przyjemnie ciężkiego na nadgarstku. To jednak, co naprawdę wyróżnia tę kopertę, to sposób jej wykończenia. Powierzchnia nie jest gładko polerowana ani prosto szczotkowana – producent zdecydował się na wzór inspirowany szorstką fakturą wilczej sierści, wytłoczony bezpośrednio w metalu. Zarówno na kopercie, jak i na bransolecie widać wyraźnie faliste, nieregularne pasma biegnące wzdłuż boków koperty i ramion bransolety – przypominają nieco słoje drewna albo damasceńską stal, ale w istocie naśladują kołtuny i pasma zwierzęcego futra, które lekko się skręcają i załamują światło pod różnymi kątami.
To jeden z tych zabiegów projektowych, które na pierwszy rzut oka wyglądają jak czysto estetyczny gest, a przy bliższym poznaniu okazują się integralną częścią opowieści – dosłownie „ubierają" zegarek w futro tytułowego wilka.
Cała ta faktura widoczna na kopercie pokryta jest matową, szarą powłoką PVD, która tonuje odbicia i sprawia, że obudowa w świetle dziennym wygląda niemal jak wypolerowany kamień lub oksydowane żelazo – twarda, chłodna, trochę mroczna. Nie ma tu żadnego błysku typowego dla klasycznych, polerowanych stalowych kopert – to bardziej „taktyczna", stonowana estetyka, spójna z resztą oferty marki.
Koronka jest zakręcana, osadzona między solidnymi osłonami bocznymi, co w połączeniu z zakręcanym deklem daje zegarkowi wodoszczelność na poziomie 200 metrów. To wynik z górnej półki „toolwatchy”, pasujący do charakteru tego zegarka mechanicznego i zdecydowanie wystarczający nie tylko do pływania, ale też do nurkowania rekreacyjnego.
Mały artefakt opowiadający historię
Nad tarczą znajduje się utwardzane termicznie szkło mineralne K1 z powłoką antyrefleksyjną. To nie szafir, ale w tym segmencie cenowym – i przy tej wielkości koperty – to rozsądny, sprawdzony wybór, odporny na zarysowania w stopniu wystarczającym do codziennego noszenia.
I tu dochodzimy do mojego ulubionego smaczku w całym projekcie. Na wewnętrznej stronie szkła nadrukowana jest sylwetka świecącej głowy wilka – w świetle dziennym niemal niewidoczna, zlewająca się z resztą tarczy. Dopiero po zmroku, gdy reszta zegarka zaczyna emitować zielonkawą poświatę, ten kontur wilczej głowy jakby unosi się nad tarczą, zawieszony w przestrzeni między szkłem a mechanizmem. To niemal filmowy efekt – patrząc na zegarek w ciemności, mam wrażenie, że zwierzę dosłownie wyłania się z mgły, tak jak w legendzie wyłoniło się ze snu Giedymina.
Do tego, w dolnej części tarczy, blisko godziny 6., rysuje się druga, powiązana forma – stylizowana sylwetka przypominająca zamek na wzgórzu, nawiązująca wprost do Góry Zamkowej w Wilnie i marzenia władcy o mieście, które tam powstanie.
Uważam, że to jeden z tych detali, które sprawiają, że zegarek przestaje być tylko „ładnym dodatkiem", a staje się małym artefaktem opowiadającym historię – trzeba go po prostu zobaczyć w dwóch odsłonach, dziennej i nocnej, żeby zrozumieć cały zamysł. My mieliśmy okazję widzieć ten zegarek na żywo, robi wrażenie.
Tarcza - dusza całej narracji i nocny las
Cyferblat modelu Vostok Europe Żelazny Wilk to dusza całej narracji projektowej. Wykonana jest z kompozytu łączącego włókno węglowe z luminescencyjnym proszkiem – i to połączenie robi zupełnie inną robotę w dzień, a inną w nocy.
W świetle dziennym patrzymy na głęboko szarą, matowo teksturowaną powierzchnię, w której widać drobne, nieregularne włókna i smugi – dokładnie tak, jak wygląda gęste, splątane futro. To nie jest płaska, jednolita czerń typowa dla wielu „zwykłych" zegarków – powierzchnia ma pewną głębię, „żyje” pod różnymi kątami padania światła, chwilami wygląda niemal jak skała wulkaniczna, chwilami jak zmierzwiona sierść. Na tarczy osadzono aplikowane, metalowe indeksy godzinowe w kształcie wydłużonych, oszlifowanych wieloboków – każdy z nich ma polerowaną fazę, która łapie światło niczym mała klinga, a cztery z nich w środku wypełnione są jasnym materiałem luminescencyjnym. W dzień to eleganckie, srebrzyste akcenty na szarym tle, a po zmroku każdy z nich zamienia się w wyraźną, jasnozieloną kreskę.
Wokół tarczy, tuż przy wewnętrznej krawędzi koperty, biegnie sektorowy pierścień w kolorze miętowej zieleni, również opalizujący po zmroku, w dzień pełni funkcję eleganckiego, chłodnego akcentu kolorystycznego, łamiącego monochromatyczną kompozycję. Wykonany z włókna węglowego i proszku luminescencyjnego cyferblat w nocy emituje intensywny blask, który odpowiada za „efekt lasu" – jakby cała tarcza była skąpana w poświacie księżyca przesączającej się przez korony drzew.
Ponieważ mechanizm jest szkieletowany, spora część tarczy jest otwarta – przez wycięcia widać fragmenty mostków, kół zębatych i balansu, pokrytych ciemnym, rutenowym wykończeniem. To kolejny zabieg, który świetnie komponuje się z całością: mechanika nie jest schowana za litą tarczą, tylko odsłonięta częściowo, jakby przez rozerwane futro widać było „szkielet" bestii.
Wskazówki niemal jak ostrza
Na tle tak bogato teksturowanej tarczy priorytetem musiała być czytelność – i tu Vostok Europe poradził sobie bardzo dobrze. Wskazówki godzinowa i minutowa mają formę szerokich, fasetowanych „mieczy" o polerowanych, skośnych powierzchniach, które w świetle łapią blask niemal jak ostrza. Wypełnione są materiałem świecącym, więc po zmroku świecą równie intensywnie jak indeksy, a cienka wskazówka sekundowa z substancją luminescencyjną w kolorze białym na końcu, pozostaje czytelna w dzień i w nocy jako precyzyjny, delikatny akcent, nie zaburzający spektaklu reszty tarczy.
Zewnętrzny pierścień koperty, tuż za szkłem, ozdobiony jest skalą minutową z cyframi i liczbami co pięć minut: 00, 05, 10… 55 i kropkowanymi indeksami między nimi, klasycznym przejawem języka zegarków narzędziowych
Mechanizm TMI NH72 Automatic Skeleton
Zajrzyjmy teraz do wnętrza tej zwierzęcej duszy. Żelazny Wilk wyposażony jest w japoński mechanizm TMI NH72 Automatic Skeleton, produkowany przez Time Module Inc. Z grupy Seiko, bazujący na sprawdzonej, powszechnie cenionej architekturze rodziny NH3x.
To mechanizm, którego sprężyna naciągana może być zarówno przez ruch nadgarstka (dzięki wahnikowi pracującemu dwukierunkowo w systemie „Magic Lever"), jak i ręcznie, za pomocą koronki – co jest szczególnie wygodne, jeśli zegarek leżał kilka dni bez ruchu i trzeba go „obudzić" przed założeniem. Kaliber o oznaczeniu NH72 pracuje z częstotliwością 21 600 wahnięć balansu na godzinę (3 Hz), co przekłada się na płynny, choć wciąż wyraźnie „mechaniczny" ruch wskazówki sekundowej – to niższa częstotliwość niż w wielu mechanizmach szwajcarskich pracujących na 4 Hz, ale za to typowa dla solidnych, niezawodnych kalibrów japońskich, cenionych bardziej za trwałość niż za wyścig o dziesiąte części sekundy dokładności.
Mechanizm ma 24 kamienie łożyskowe, i rezerwę chodu na poziomie 41 godzin – wystarczająco dla zegarka codziennego i absolutny standard w tej klasie cenowej. Największym atutem tego kalibru jest jednak jego szkieletowa architektura. Mostki i koło balansowe wykończone są w kolorze szarym, a rotor ozdobiono pionowymi pasami oraz logo Vostok Europe – detalami czysto dekoracyjnymi, ale świadczącym o tym, że nawet w zegarku o tak surowej, „mitologicznej" stylistyce, znalazło się miejsce na klasyczny, zegarmistrzowski ukłon w stronę tradycji.
Patrząc przez częściowo przeszklony dekiel, widać nie tylko samą mechanikę, ale i delikatny, zielonkawy odblask szkła dekla – bo i tam, w tylnej części koperty, twórcy zdecydowali się na akcent luminescencyjny.
Po(d)pis autentyczności
Zakręcany dekiel z gęstym ząbkowaniem na krawędzi wykonano z tej samej stali co kopertę i osadzono w nim przyciemniane szkło, przez które można obserwować pracujący rotor oraz mechanizm. Wokół centralnego okienka wygrawerowano informacje typowe dla limitowanej edycji: numer referencyjny, parametry wodoszczelności, typ szkła, a przede wszystkim napis „VILNIUS LEGENDA EDITION" wraz z indywidualnym numerem egzemplarza i liczby 703 sztuk w serii.
Ten detal – możliwość trzymania w rękach dokładnie ponumerowanego artefaktu – zawsze wydawał mi się jednym z najprzyjemniejszych rytuałów kolekcjonowania zegarków z limitowanych edycji. To już nie jest „jeden z wielu", tylko konkretny egzemplarz z konkretnym miejscem w niewielkiej, zamkniętej serii. Na spodzie szkła nadrukowana jest fosforyzująca głowa wilka, w tej samej konwencji co na frontowym szkle.
Wilcza bransoleta - kawałek „futrzastego" metalu
Bransoleta jest zintegrowana z kopertą zegarka, czyli nie kończy się na uchach, tylko płynnie w nią przechodzi, bez wyraźnej granicy między kopertą a pierwszym ogniwem „domykając" bryłę zegarka w jedną spójną całość, zamiast rozbijać ją na osobne elementy.
Ogniwa mają układ przypominający klasyczny wzór jubilerski (typu „jubilee") – wiele drobniejszych, kilkuczłonowych segmentów zamiast kilku dużych płytek, co daje bransolecie większą elastyczność i sprawia, że lepiej „opływa" nadgarstek, dopasowując się do jego kształtu. Powierzchnia ogniw, tak jak koperta, pokryta jest tym samym wzorem wilczej sierści i tą samą, matową, szarą powłoką PVD – dzięki temu bransoleta wygląda jak naturalna kontynuacja koperty, jakby cały zegarek został wykuty z jednego kawałka „futrzastego" metalu. Rozstaw uch wynosi 22 milimetry, a zapięcie to składana klamra motylkowa z przyciskami.
Co ważne – producent przewidział opcjonalne paski zamienne, w tym w pełni świecący pasek silikonowy „Space Race” oraz kilka wariantów skórzanych, co pozwala zmienić charakter zegarka w zależności od nastroju lub okoliczności użytkowania go.
Opakowanie i nasze wrażenia
Zegarek trafia do klienta w pudełku wykonanym z forniru dębowego i jest to kolejny, spójny element całej opowieści. Moim zdaniem to bardzo trafny wybór materiału: drewno, zamiast plastiku czy sztucznej skóry, koresponduje z „leśną", pierwotną warstwą legendy o świętym lesie nad Wilenką, w którym książę Giedymin miał swój proroczy sen.
Patrząc na całość – kopertę, tarczę, mechanizm i bransoletę – mam wrażenie, że zegarek Żelazny Wilk to jeden z tych rzadkich przypadków, gdy warstwa marketingowo-legendarna faktycznie przekłada się na konkretne decyzje projektowe, a nie zostaje jedynie naklejona na gotowy produkt w formie ładnej karteczki w pudełku. Tekstura futra na kopercie, dzienno-nocna transformacja tarczy, ukryty w szkle wilk, sylwetka zamku przy godzinie szóstej, numerowany dekiel – to wszystko składa się w spójną, przemyślaną całość.
OK - zegarek jest duży, mocny i zdecydowanie nie dla osób szukających subtelności, ale przy takiej historii subtelność chyba w ogóle nie powinna wchodzić w grę.
Cena modelu Geležinis Vilkas (Żelazny Wilk) o numerze referencyjnym NH72-326D777B, limitowanym do 703 egzemplarzy, wynosi 3 850 złotych.
Sprawdź też nasze pozostałe publikacje dotyczące nowości tej marki: zegarki Vostok Europe.
INSTAGRAMIE
greenlogic.eu