Epizod 10. Zegarek bazowy. Urządzenie wskazujące


Powrót do kategorii

Zadaniem urządzenia wskazującego, jest przekazanie informacji o czasie bieżącym. Pierwsze zegary mechaniczne nie posiadały wskazówek, a aktualny czas sygnalizowany był za pomocą dźwięku (uderzenie młotka w gong). Do czasu wynalezienia konstrukcji ze wskazówką minutową, zegary mechaniczne posiadały tylko jedną – tę wskazującą godziny. Była ona powiązana z osią przekładni chodu obracającą się raz na 24 godziny (zegar posiadał tarczę 24 godzinną). Około 1600 roku, pojawiła się ta druga, pokazująca krótsze odcinki czasu - wskazówka minutowa.
 

Przekładnia wskazań

Komplikacje konstrukcji przekładnia wskazań

Przekładnia wskazań jest przekładnię zębatą zwalniającą o przełożeniu pomiędzy kołem godzinowym i minutowym równym 12:1 (jeden obrót koła godzinowego następuje przy 12 obrotach osi minutowej), zrealizowanym na parzystej liczbie (zwykle dwóch) przełożeń, tak by koło godzinowe obracało się w tym samym kierunku co minutowe. Te dwa niezbędne przełożenia, uzyskuje się zwykle za pomocą jednego dodatkowego koła, które nazywa się kołem zmianowym.
Potwierdzenia tej informacji można dokonać choćby przez policzenie liczby zębów elementów współpracujących (32/12 * 36/8 = 12/1).

Komplikacje konstrukcji przekładnia wskazań

W rozwiązaniach ze wskazówką minutową, wałkiem wejściowym przekładni wskazań - niosącym informację o upływie czasu jest oś minutowa przekładni chodu.

Komplikacje konstrukcji przekładnia wskazań

By móc przeprowadzić korektę wskazań (za pomocą modułu nastawczego), przekładnia wskazań jest powiązana z osią minutową poprzez sprzęgło cierne. Funkcję sprzęgła ciernego, spełnia naciśnięty na oś koła minutowego walcowy element z zębnikiem (ćwiertnik). Dzięki takiemu rozwiązaniu, przy wykonywaniu korekty wskazań, zachowujemy poprawne względem siebie ustawienie wskazówek: minutowej i godzinowej. W pierwszych rozwiązaniach, wskazówka sekundowa była mocowana bezpośrednio na osi koła sekundowego.

Komplikacje konstrukcji przekładnia wskazań

Przekładnię wskazań, która jest odmianą przekładni zliczającej tworzą: mocowany na osi koła minutowego ćwiertnik, koło zmianowe i koło godzinowe. Oś koła godzinowego jest wykonana jako rurka, dzięki czemu jest ono łożyskowane na powierzchni walcowej ćwiertnika.
Ze względu na odpowiedzialne zadanie - sprzęgła ciernego, jakie spoczywa na ćwiertniku, jest on wykonany ze stali. Także ze stali wykonuje się zębnik z osią (lub otworem) koła zmianowego. Pozostałe elementy przekładni wskazań wykonuje się z mosiądzu. Zęby przekładni wskazań posiadają zarys ewolwentowy.
 

Wskaźnik
Drugim elementem urządzenia wskazującego jest wskaźnik. W tradycyjnym rozwiązaniu składa się on z tarczy z naniesioną podziałką oraz kompletu wskazówek. Tarcza zwykle wykonywana jest z mosiądzu, a jej obróbka (dekoracja) powierzchniowa może być wykonana w najróżniejszy sposób. Wskazówki zegarków, od wielu już lat wykonuje się ze stali i powierzchniowo, dekoracyjnie zabezpiecza przed korozją.

Komplikacje konstrukcji przekładnia wskazań

Dla określenia czasu wprowadzenia wskazówek wykonanych ze stali, najlepiej odwołać się do naszej jedynej rodzimej fabrykacji. W 1958 roku dla rozpoczętej produkcji licencyjnej zegarków (składanie mechanizmów z zakupionych części) w podwarszawskim Błoniu, wskazówki wykonywane były z mosiądzu, co wobec obecnych regularnie na rynku już w kilka lat później wskazówek stalowych, znacząco obniżało uznanie dla tych wyrobów, a w obsłudze serwisowej wskazówki były często wymieniane na pasujące, pochodzące z radzieckich sortów serwisowych dla tych samych mechanizmów wyroby stalowe.

Komplikacje konstrukcji przekładnia wskazań



W tradycyjnych rozwiązaniach, luz poosiowy koła godzinowego jest kasowany poprzez tak zwaną prężkę – cienką, elastyczną i ukształtowaną walcowo podkładką wykonaną z mosiądzu. W mechanizmie z zamontowaną tarczą, prężka mieści się pomiędzy kołem godzinowym i płaszczyzną spodniej powierzchni tarczy.
 

Tarcza i wskazówki

Komplikacje konstrukcji przekładnia wskazań


Mimo, że zakres niniejszego opracowania nie obejmuje kwestii stylistyki, to przy przedstawianiu urządzenia wskazującego warto kilka słów napisać o wskazówkach, w aspekcie możliwości przeprowadzenia dla nich systematyki wynikającej z ich wyglądu. Próbę takiej systematyki przedstawili luminarze polskiego zegarmistrzostwa, bracia zakonni z Niepokalanowa – Aleksander Podwapiński i Bernard Bartnik w wydanym w roku 1956, VI tomie Zegarmistrzostwa.
Systematyka ta nie obejmuje oczywiście wszystkich możliwych kształtów wskazówek, jak choćby tych powyżej prezentowanych, które przyjęły nazwę „breguetowskich”.

Komplikacje konstrukcji przekładnia wskazań
 

Urządzenie wskazujące zegarka bazowego
W naszym mechanizmie bazowym, mamy przekładnię wskazań składającą się z ćwiertnika (osadzonego na osi koła minutowego), koła zmianowego i koła godzinowego z kasowanym luzem poosiowym za pomocą prężki. Wskaźnik stanowi tarcza, pomalowana na dowolny kolor, z naniesioną także metodą malarską podziałką. Stalowe wskazówki: godzinowa, minutowa i sekundowa zabezpieczone są powierzchniowo poprzez obróbkę galwaniczną (złocenie, niklowanie).
 

Władysław Meller

Opis mechanizmu bazowego - tego dla którego zmiany są "dodatkowymi komplikacjami" powoli zbliża się ku końcowi. Jeszcze tylko moduł nastawczy i mechanizm bazowy będzie opisany w całości.
Zapraszam do lektury zebranych, kolejnych opracowań na naszej podstronie "Komplikacje konstrukcji mechanizmów"
 

 

Magazyn ZIP NR 7

MAGAZYN ZIP NR 7 - odbierz egzemplarz!

ZEGARKI I PASJA NA YOUTUBE

Doxa

REKLAMA

Oris

REKLAMA

Partner Czasocholicy

PARTNER

Aerowatch

REKLAMA

Glycine

REKLAMA

Junghans

REKLAMA

Epos

REKLAMA

Kalendarium ewolucji mechanizmów

Kalendarium ewolucji mechanizmów

Seiko2

REKLAMA

Tajniki wychwytu Co-Axial
Tajniki wychwytu Co-Axial
22.12.2015
Napęd po amerykańsku. Sprężyna w bę...
Napęd po amerykańsku. Sprężyna w bę...
04.01.2016

Podstrony producentów

Zegarki marki Aerowatch
Zegarki marki Alpina
Zegarki marki Atlantic
Zegarki marki Audemars Piguet
Zegarki marki Aviator Swiss Made
Zegarki marki Ball
Zegarki marki Bulova
Zegarki marki Carl F. Bucherer
Zegarki marki Certina
Zegarki marki Chopard
Zegarki marki Citizen
Zegarki marki Czapek Geneve
Zegarki marki Davosa
Zegarki marki Doxa
Zegarki marki Emile Chouriet
Zegarki marki Epos
Zegarki marki Eterna
Zegarki marki Frederique Constant
Zegarki marki Glycine
Zegarki marki Grand Seiko
Zegarki marki Junghans
Zegarki marki Longines
Zegarki marki Maurice Lacroix
Zegarki marki MeisterSinger
Zegarki marki Montblanc
Zegarki marki Omega
Zegarki marki Orient
Zegarki marki Oris
Zegarki marki Polpora
Zegarki marki Rado
Zegarki marki Roamer
Zegarki marki Schaumburg
Zegarki marki Seiko
Zegarki marki Steinhart
Zegarki marki Tag Hauer
Zegarki marki Tissot
Zegarki marki Ulysse Nardin
Zegarki marki Victorinox
Zegarki marki Vostok Europe
Zegarki marki Xicorr
Dołącz do naszego newslettera
i bądź zawsze na bieżąco