• Zegarki marki Doxa
  • Zegarki marki Seiko
  • Zegarki marki Longines
  • Zegarki marki Carl F. Bucherer
  • Zegarki marki Victorinox
  • Zegarki marki Aviator Swiss Made
  • Zegarki marki Tag Hauer
  • Zegarki marki Armin Strom
  • Zegarki marki Ball
  • Zegarki marki Frederique Constant
  • Zegarki marki Vostok Europe
  • Zegarki marki Orient
  • Zegarki marki Bulova
  • Zegarki marki Czapek Geneve
  • Zegarki marki Oris
  • Zegarki marki Montblanc
  • Zegarki marki Traser
  • Zegarki marki Atlantic
  • Zegarki marki G-SHOCK
  • Zegarki marki Aerowatch
  • Zegarki marki Davosa
  • Zegarki marki Rado
  • Zegarki marki Epos
  • Zegarki marki Alpina
  • Zegarki marki Eterna
  • Zegarki marki Xicorr
  • Zegarki marki Grand Seiko
  • Zegarki marki Steinhart
  • Zegarki marki Perrelet
  • Zegarki marki Glycine
  • Zegarki marki Citizen
  • Zegarki marki Omega
  • Zegarki marki Emile Chouriet
  • Zegarki marki Maurice Lacroix
  • Zegarki marki Roamer
  • Zegarki marki Certina
  • Zegarki marki Tissot
  • Zegarki marki MeisterSinger

Epizod 4. Moduł naciągu zegarka bazowego


Powrót do kategorii

Zadaniem naciągu jest przeniesienie energii z zewnątrz do modułu napędu zegara. Przez cały okres historii zegarów mechanicznych, począwszy od zegarów wieżowych, poprzez zegary domowe, a potem także noszone, łącznie z czasem królowania, wskazanego tutaj zegarka bazowego, moduł naciągu był obsługiwany przez człowieka i tylko przez niego generowana energia była manualnie przenoszona do napędu. Trudność i wkład pracy dla nakręcenia zegara, a później zegarka, dzięki poprawie sprawności działania urządzeń oraz ich miniaturyzacji, zmniejszał się jednak znacząco, przez kolejne wieki i lata rozwoju branży. Nie bez znaczenia było także ciągle poprawianie ergonomii modułu naciągu.

Zegarek kieszonkowy z naciągiem kluczykowym


Podłoże historyczne
W zegarach wieżowych, zadaniem człowieka było nawinięcie sznura na końcu którego przymocowany był obciążnik, na część walcową (bęben) koła napędowego. Bęben związany był z kołem napędowym za pomocą mechanizmu zapadkowego, co powodowało, że kręcił się on swobodnie tylko w kierunku powodującym nawijanie się sznura z obciążnikiem. Obrót bębna wymuszony poprzez obciążnik następował zawsze wraz z obrotem elementów przekładni chodu, w trakcie pracy zegara. Przy okazji warto wspomnieć, że dzięki zużywaniu się sznurów i konieczności asygnowania pieniędzy na kolejne zakupy nowych sznurów, mamy dzisiaj najpewniejsze informacje o czasie istnienia konkretnych miejskich zegarów wieżowych. Wydawanie pieniędzy z miejskiej, czy innej kasy, co w przypadku tych elementów zegarów, było dość regularną potrzebą, zawsze skrupulatnie odnotowywano w dokumentach. Można nawet zasugerować dość jednoznaczne twierdzenie o istnieniu zegara na danym budynku: były wydatki na zakup sznurów – był zegar, nie było wydatków – nie było zegara.

Zegarki kluczykowe
Bardzo istotnym w historii, był okres królowania zegarków kieszonkowych, kluczykowych. Do ich nakręcenia, podobnie jak klucz (lub korba) w zegarach, służył mały kluczyk, wsuwany dla tej czynności, na czworokątną oś wałka sprężynowego
Otwór w kopercie pozwalający na osadzenia klucza znajdował się w wewnętrznym z dwóch jej dekli. Na wałku sprężynowym zegarka, podobnie jak sznur na bębnie koła napędowego zegara, nawijana jest sprężyna płaska. Kształt kluczyka naciągowego i jego sposób związania z zegarkiem stwarzały pole do popisu, dla artystów zegarmistrzów .

Ozdobny kluczyk do zegarka kieszonkowego

  

Naciąg za pomocą koronki
Naciąg zegarka poprzez ułożony równolegle do płaszczyzny mechanizmu i tarczy wałek naciągowy z główką naciągową (koronką), był przełomowym odkryciem, dokonanym przez Adriana Philippe. Pierwsze skonstruowane w taki sposób zegarki pojawiły się na rynku w roku 1842. Rozwiązanie to, oczywiście zmodyfikowane w kolejnych latach, znajduje się w naszym mechanizmie bazowym. Obrót koronki i wałka naciągowego, poprzez koła naciągowe powoduje obrót koła koronowego i dalej koła płaskiego. Koło płaskie, poprzez kształtowy otwór sprzęgnięte jest z wałkiem sprężynowym, na którym nawija się sprężyna. Dzięki mechanizmowi zapadkowemu, koło płaskie, a co za tym idzie i wałek sprężynowy zabezpieczone są przez cofaniem się.


Zegarek kieszonkowy z naciagiem za pomocą koronki

  

Zapadka
Warto podkreślić, że moduł zapadki jest bardzo ważnym elementem mechanizmu, a nawet dzisiaj, zdarzają się błędy konstrukcyjne, powodujące niepoprawne działanie tego, wydawałoby się prostego i posiadającego co najmniej kilka sprawdzonych rozwiązań elementu. Poza wymaganiami funkcjonalnymi sprężynka zapadkowa i zapadka, jak i wszystkie pozostałe elementy mechanizmu, muszą być tak skonstruowane i wykonane, by wytrzymywać długi czas użytkowania. Ważne jest także, by moduł ten był „przyjazny dla zegarmistrza” i zminimalizowane było prawdopodobieństwo zagubienia jego drobnych elementów w trakcie naprawy, czy okresowego przeglądu mechanizmu. Takie możliwe zagubienia potrafią mieć miejsce i dla niektórych rozwiązań, mogą być zmorą w pracy zegarmistrza.
 

Mechanizm Kirowskij składany w ZMP Błonie z widoczną spręzynką zapadkową

Koła naciągowe
W tym miejscu trzeba jeszcze wyjaśnić zasadę działania kół naciągowych, o których będzie także mowa przy okazji omawiania modułu nastaw. Na „kwadracie” wałka naciągowego (część wałka o przekroju kwadratu), pracuje suwliwie jedno z kół naciągowych, posiadające także kwadratowy, dopasowany do kwadratu wałka otwór. Jako, że koło to ma walcowaty kształt, to nosi nazwę „beczułka”.  Dzięki możliwości przesuwania się beczułki na kwadracie wałka, jest ona za pomocą wodzika beczki i sprężynki, dociskana do drugiego koła naciągowego – półbeczułki. Współpraca tych dwóch kół, dzięki odpowiedniemu ukształtowaniu zazębienia (jednokierunkowe sprzęgło kłowe) odbywa się tylko w jednym kierunku obrotu walka naciągowego z beczułką. W trakcie obracania i zabierania półbeczułki następuje nakręcanie zegarka, przy obrocie wałka w kierunku przeciwnym, słyszymy charakterystyczne dla zegarka chrobotanie modułu naciągu.

Kola naciągowe zegarka

Moduł naciągu, koła naciągowe od strony przekładni wskazań

Tak skonstruowany moduł naciągu przyjmujemy, jako element mechanizmu bazowego, a jego unowocześnienia i odstępstwa będziemy starali się wylistować, przy okazji omawiania kreacji komplikacji konstrukcji mechanizmu.

Władysław Meller

 

Rozwinięcie tego tematu, znajduje się w kolejnych publikacjach na podstronie:

https://zegarkiipasja.pl/wiedza/komplikacje-konstrukcji-mechanizmow

 

Tagi:

Tissot - Premium

REKLAMA

Magazyn ZIP NR 10

MAGAZYN ZIP NR 10 - odbierz egzemplarz!

ZEGARKI I PASJA NA YOUTUBE

SEIKO 420

REKLAMA

Oris 420

REKLAMA

Qlocktwo 420

REKLAMA

Epos 420

REKLAMA

Glycine 420

REKLAMA

Aerowatch 420

REKLAMA

Doxa 420

REKLAMA

Epizod 3. Mechanizm bazowy
Epizod 3. Mechanizm bazowy
10.04.2014
Epizod 5. Napęd - sprężyna w bębnie
Epizod 5. Napęd - sprężyna w bębnie
05.09.2015

Podstrony producentów

Zegarki marki Aerowatch
Zegarki marki Alpina
Zegarki marki Armin Strom
Zegarki marki Atlantic
Zegarki marki Audemars Piguet
Zegarki marki Aviator Swiss Made
Zegarki marki Ball
Zegarki marki Bulova
Zegarki marki Carl F. Bucherer
Zegarki marki Certina
Zegarki marki Chopard
Zegarki marki Citizen
Zegarki marki Czapek Geneve
Zegarki marki Davosa
Zegarki marki Doxa
Zegarki marki Emile Chouriet
Zegarki marki Epos
Zegarki marki Eterna
Zegarki marki Frederique Constant
Zegarki marki G-SHOCK
Zegarki marki Glycine
Zegarki marki Grand Seiko
Zegarki marki Junghans
Zegarki marki Longines
Zegarki marki Maurice Lacroix
Zegarki marki MeisterSinger
Zegarki marki Montblanc
Zegarki marki Omega
Zegarki marki Orient
Zegarki marki Oris
Zegarki marki Perrelet
Zegarki marki Polpora
Zegarki marki Rado
Zegarki marki Roamer
Zegarki marki Schaumburg
Zegarki marki Seiko
Zegarki marki Steinhart
Zegarki marki Tag Hauer
Zegarki marki Tissot
Zegarki marki Traser
Zegarki marki Ulysse Nardin
Zegarki marki Victorinox
Zegarki marki Vostok Europe
Zegarki marki Xicorr
Dołącz do naszego newslettera
i bądź zawsze na bieżąco