Rozmawiając o zegarkach mechanicznych i kwarcowych często mówimy, że te pierwsze mają duszę. Oscylujący balans mechanizmu porównujemy do bijącego serca, a konieczność regularnego nakręcania modeli z mechanizmem z naciągiem manualnym, bądź też codziennego noszenia tych z naciągiem automatycznym powoduje, iż musimy o nich pamiętać, gdyż bez nas nie będą funkcjonować. Zegarki kwarcowe oferują coś przeciwnego – swoistą bezobsługowość.
Tradycyjne zegarmistrzostwo ma już setki lat historii, technologia kwarcowa w tym kontekście wydaje się być bardzo młoda, jednakże tempo jej rozwoju jest imponujące, a niektóre rozwiązania są już z nami także kilka dekad. Tak jest w przypadku zegarków Citizen zasilanych światłem, czyli autorskiej technologii Eco-Drive, która w tym roku obchodzi pięćdziesięciolecie!
Ten okrągły jubileusz stanowi powód do świętowania – marka Citizen zorganizowała w październiku event we Włoszech, na który nasza redakcja otrzymała zaproszenie. Podczas spotkania mieliśmy okazję prześledzić ewolucję technologii Eco-Drive na przestrzeni lat, a ja otrzymałem wyjątkową możliwość przeprowadzenia rozmów z menedżerami marki Citizen.
Zapraszam do pierwszej z nich, którą odbyłem z Shinnosuke Sakatą, szefem Działu Rozwoju Zegarków marki Citizen, dzięki której poznacie techniczne aspekty powstania i ewolucji technologii Eco-Drive, dowiecie się, czy ma sens dalsza miniaturyzacja, oraz poznacie plany na przyszłość dotyczące mechanizmów napędzanych energią generowaną ze światła.
…
Maciej Kopyto, Zegarki i Pasja: Spotykamy się z okazji pięćdziesięciolecia technologii zegarków Citizen zasilanych światłem. W Eco-Drive fascynuje mnie to, że pierwotny pomysł był tak naprawdę bardzo prosty: wykorzystać coś, co otacza nas wszędzie, czyli światło, i wyeliminować konieczność wymiany baterii. A jednak stworzenie tak prostego rozwiązania z perspektywy użytkownika wymagało dziesięcioleci pracy inżynierskiej.
Co było największym wyzwaniem, kiedy Citizen zaczynał rozwijać zegarki zasilane światłem w latach siedemdziesiątych dwudziestego wieku?
Shinnosuke Sakata, inżynier marki Citizen: W tamtym czasie wytwarzanie energii ze światła było wciąż technologią pionierską. Rozwijaliśmy już technologię fotowoltaiczną, ale ogromnym wyzwaniem pozostawało magazynowanie wytworzonej energii.
Nie mogliśmy jeszcze korzystać z takich akumulatorów, jakie znamy dzisiaj. Wczesne baterie zawierały fosfor, a ich ładowanie wymagało niezwykle precyzyjnej kontroli przepływu energii. Jeśli proces nie był odpowiednio kontrolowany, wewnątrz baterii mógł powstawać gaz. Dlatego opracowanie systemu, który pozwalałby bezpiecznie zarówno wytwarzać energię, jak i ją magazynować, było jednym z największych wyzwań inżynieryjnych na początku tej drogi.
Kiedy nastąpił taki moment, w którym poczuliście, że ta technologia przestaje być jedynie eksperymentalna, a rzeczywiście może stać się rozwiązaniem dostępnym na szeroką skalę?
Wskazałbym rok 1976, kiedy rozpoczęliśmy masową produkcję jednego z naszych pierwszych modeli zasilanych światłem. Nie był jeszcze tak trwały jak dzisiejsze zegarki, a bateria nie zapewniała tak długiego czasu działania. Pokazał nam jednak, że tę technologię można z powodzeniem wprowadzić do produkcji komercyjnej. Od tego momentu Citizen konsekwentnie rozwijał koncepcję zegarka zasilanego światłem.
Kiedy patrzy Pan na rozwój tej technologii na przestrzeni pięćdziesięciu lat, które osiągnięcie uważa Pan za najważniejsze?
Było ich wiele: poprawa wydajności ogniw słonecznych, rozwój akumulatorów, technologii oszczędzania energii, konstrukcji mechanizmu i metod produkcji. Ale gdybym miał wybrać jedną rzecz, powiedziałbym: ograniczenie zużycia energii.
Kontynuujemy rozwój i udoskonalamy technologię. Dzisiaj nasze mechanizmy zużywają około jednej dziesiątej energii potrzebnej pierwszym modelom. A jednocześnie mogą poruszać grubszymi, bardziej wyrazistymi i większymi wskazówkami. Aby było to możliwe, musieliśmy udoskonalać silniki znajdujące się wewnątrz zegarka, zwiększać efektywność wytwarzania energii i wprowadzać inteligentne rozwiązania, takie jak tryb oszczędzania energii.
Nie jest to więc zasługa jednej przełomowej innowacji. To efekt wielu technologii rozwijanych równolegle.
W takim razie jaka jest kolejna rzeczywista bariera techniczna? Obecnie technologia Eco-Drive może działać nawet przy bardzo słabym oświetleniu wewnętrznym.
Eco-Drive znajduje się dziś w samym sercu technologii marki Citizen. Zegarek nie jest już wyłącznie urządzeniem wskazującym czas. W zależności od modelu może oferować GPS i inne zaawansowane funkcje. Im więcej takich możliwości, tym większe zapotrzebowanie na energię. Społeczeństwo się zmienia, zmieniają się potrzeby użytkowników i pojawiają się nowe rozwiązania, które mogą wymagać znacznie więcej energii.
Dlatego, przygotowując się na przyszłość, pracujemy w dwóch kierunkach: nad dalszym ograniczaniem zużycia energii przez mechanizm oraz nad zwiększaniem efektywności pozyskiwania energii ze światła. Im większy postęp osiągamy w obu tych obszarach, tym więcej możliwości możemy zaoferować bez rezygnowania z wygody użytkowania zegarka.
Ta wygoda wydaje się jednym z fundamentów Eco-Drive. Zegarek się ładuje, ale użytkownik właściwie nie musi o tym myśleć. Czy ostatecznym celem jest więc sprawienie, by technologia stała się dla niego niemal niewidoczna?
Tak, niewidoczna właśnie w tym znaczeniu. Użytkownik nie powinien musieć świadomie myśleć: „Muszę naładować zegarek”. Zegarek pobiera energię ze światła i po prostu działa. Ta naturalność i niewymagająca wysiłku obsługa są bardzo ważne.
Eco-Drive powstał z myślą o zegarku, który będzie autonomiczny i łatwy w użytkowaniu. Nie trzeba go okresowo ładować w tradycyjnym znaczeniu tego słowa, nie trzeba też regularnie wymieniać i wyrzucać baterii. To zarówno praktyczny, jak i bardzo ekologiczny wymiar Eco-Drive.
Na przestrzeni lat zrobiliśmy pod tym względem ogromny postęp. Pierwsze modele po pełnym naładowaniu mogły działać przez mniej więcej dwa dni. Później było to osiem dni, następnie pół roku. Dzisiaj mamy mechanizmy zaprojektowane tak, by po pełnym naładowaniu mogły działać nawet przez rok. Właśnie to mamy na myśli, mówiąc o technologii, która staje się dla użytkownika coraz bardziej niewidoczna.
Czyli najlepszym sposobem korzystania z Eco-Drive jest po prostu noszenie zegarka?
Dokładnie. Nie trzeba tworzyć żadnego specjalnego rytuału związanego z ładowaniem. Oczywiście zegarka zasilanego światłem nie powinno się przez bardzo długi czas trzymać w ciemności. Najlepiej po prostu z niego korzystać: nosić go na nadgarstku albo przechowywać w miejscu, do którego dociera światło.
Jak – z perspektywy inżyniera – udaje się zachować równowagę między możliwościami technologicznymi a pięknem i charakterem zegarka?
Ta równowaga jest inna dla każdego modelu. Naszym celem nie zawsze jest eksponowanie samej technologii. Chcemy tworzyć zegarki, które ludzie pokochają i będą chcieli mieć przy sobie, a jednocześnie takie, które pozostają łatwe w użytkowaniu.
Każdy projekt wymaga znalezienia optymalnego punktu. Jeśli na przykład chcemy zastosować metaliczną tarczę, musimy połączyć ją z mechanizmem o bardzo niskim zużyciu energii. Jeżeli chcemy zastosować grubsze lub większe wskazówki, możemy potrzebować większej powierzchni zdolnej do przyjmowania odpowiedniej ilości światła, a to z kolei może wpływać na wielkość i konstrukcję całego zegarka. Każdy element oddziałuje na pozostałe. Mechanizm, tarcza, wskazówki, ilość dostępnego światła i proporcje koperty muszą ze sobą współgrać.
Przygotowując się do naszej rozmowy, dowiedziałem się, że Pana nazwisko widnieje na kilku patentach firmy Citizen dotyczących elektronicznych mechanizmów zegarkowych. Co było najtrudniejszym wyzwaniem podczas opracowywania tych mechanizmów?
Brałem udział w rozwoju technologii antymagnetycznej stosowanej w zegarkach Eco-Drive. Dzisiaj otaczają nas smartfony, torby z magnetycznymi zapięciami i wiele innych przedmiotów generujących pole magnetyczne. Ochrona zegarka przed takim oddziaływaniem była skomplikowanym zadaniem technicznym.
Stanowiło to duże wyzwanie?
Tak. To był bardzo trudny projekt, ale właśnie dlatego dobrze go pamiętam.
A kiedy myśli Pan o kolejnych pięćdziesięciu latach, co pozostanie fundamentem pracy Citizen?
Technologia zasilania światłem pozostanie jednym z kluczowych elementów naszej działalności. Jednocześnie nadal będziemy się koncentrować na tym, co zawsze definiowało dobry zegarek: precyzji, trwałości, komforcie noszenia i pięknie samego zegarka.
Naszą filozofię wyrażają słowa „Better Starts Now”. Dla nas oznacza to ciągłe doskonalenie, każdego dnia, oraz tworzenie coraz lepszych zegarków również przez kolejne pięćdziesiąt lat.
A czy widzi Pan technologie rozwijane w innych branżach, które mogą wpłynąć na przyszłość Eco-Drive?
Jestem tylko inżynierem, więc podchodziłbym ostrożnie do bardzo szerokich prognoz. Ale już dziś obserwujemy niezwykle szybki rozwój sztucznej inteligencji, technologii półprzewodników oraz baterii, między innymi dzięki rozwojowi samochodów elektrycznych.
Bardzo interesuje mnie możliwość wykorzystania takich technologii w przyszłych zegarkach. Mogłyby poprawić ich parametry, a jednocześnie pozwolić nam na dalszą miniaturyzację komponentów. Citizen nie rozwija samodzielnie wszystkich technologii związanych z bateriami czy półprzewodnikami. Dlatego musimy obserwować to, co dzieje się poza przemysłem zegarmistrzowskim, i czerpać z wiedzy rozwijanej w innych obszarach. Jeśli chcemy nadal tworzyć zegarki wykorzystujące najbardziej zaawansowane rozwiązania, musimy pozostawać otwarci na technologie powstające w innych branżach.
Wspomniał Pan o miniaturyzacji, nasunęło mi się w związku z tym jedno pytanie: wasz model Eco-Drive One ma już niezwykle smukły mechanizm. Czy chcecie pójść jeszcze dalej w miniaturyzacji?
Być może (śmiech), ale tylko wtedy, kiedy będzie to rzeczywiście użyteczne i przełoży się na lepsze doświadczenie użytkownika.
Czyli nie chodzi wyłącznie o ambicje i kolejne rekordy?
Technologia nie powinna być rozwijana wyłącznie po to, by zaspokoić ambicję inżynierów. Powinna przede wszystkim tworzyć wartość dla osoby, która będzie korzystać z zegarka.
Samo stworzenie czegoś mniejszego nie jest jeszcze osiągnięciem. Trzeba zadać sobie pytanie: czy dzięki temu zegarek stanie się wygodniejszy, piękniejszy albo łatwiejszy w użytkowaniu?
Czy pośród wszystkich zegarków, nad którymi Pan pracował, jest taki, który ma dla Pana szczególne znaczenie?
Zegarek, który mam dzisiaj na nadgarstku, jest dla mnie bardzo szczególny. To Satellite Wave GPS F900. Byłem członkiem zespołu, który go tworzył. Włożyłem bardzo dużo pracy w jego funkcjonalność i w samo doświadczenie użytkowania, szczególnie w sposób obsługi koronki. Zegarek wykorzystuje też zaawansowane technologie, a jego wskazówki poruszają się wyjątkowo szybko, najszybciej z modeli aktualnie oferowanych przez markę Citizen. Jestem z niego naprawdę dumny. Trochę traktuję go jak własne dziecko.
To rzeczywiście piękny zegarek. A teraz proszę spojrzeć na mój.
To również Citizen, ale mechaniczny, a do tego vintage. Dużo rozmawialiśmy o inżynierii i technologii. A co Pan sądzi o zegarkach mechanicznych?
Zegarek mechaniczny ma w sobie niezwykłą dynamikę, ponieważ można niemal poczuć ruch jego mechanizmu. Ma ten charakterystyczny rytm tykania i, w pewnym sensie, własną osobowość. Dzięki temu łatwo tworzy się więź między zegarkiem a jego właścicielem.
Kiedy myślimy o zegarkach mechanicznych, często przychodzą nam na myśl marki szwajcarskie. Jednak ich siła nie wynika wyłącznie z wartości samej marki. W mechanicznym zegarku jest coś, co sprawia, że człowiek naprawdę się do niego przywiązuje.
Eco-Drive tradycyjnie był znacznie bardziej skoncentrowany na użyteczności, dlatego można powiedzieć, że pod tym względem prezentuje nieco inne podejście. Citizen tworzy jednak zarówno zegarki zasilane światłem, jak i zegarki mechaniczne. Mamy bardzo szeroką gamę produktów i chcemy, aby coraz więcej tego piękna, które kojarzymy z zegarmistrzostwem mechanicznym, pojawiało się również w projektach Eco-Drive.
Czyli przyszłość nie polega na wyborze pomiędzy technologią a emocjami?
Nie. Zegarek potrzebuje jednego i drugiego. Technologia powinna sprawić, że będzie precyzyjny, trwały i łatwy w użytkowaniu. Ale jego design powinien jednocześnie spowodować, że człowiek chce go mieć przy sobie, nosić go i cenić przez lata. Tarcza Pana zegarka ma błękitny kolor i szlif słoneczny, co wyraźnie dostrzegam, i jest to piękne. Właśnie w tym kontekście „Better Starts Now” nabiera prawdziwego znaczenia – postaramy się, aby tarcze stosowane w zegarkach z technologią Eco-Drive także były tak atrakcyjne. Nieustannie udoskonalamy tę technologię, ale jednocześnie cały czas zadajemy sobie pytanie, jak sprawić, by sam zegarek stawał się coraz piękniejszy.
Można więc powiedzieć, że największym osiągnięciem Eco-Drive nie jest samo przekształcanie światła w energię. Jest nim raczej to, że dzięki dziesięcioleciom pracy inżynierów niezwykle złożony proces udało się uczynić dla użytkownika czymś całkowicie naturalnym.
Tak, dokładnie. Technologia cały czas tam jest, pracuje wewnątrz zegarka, ale użytkownik może po prostu go założyć i cieszyć się jego użytkowaniem. I właśnie to doświadczenie chcemy nadal doskonalić.
Kibicuję, abyście się zatem nadal stale rozwijali! Bardzo dziękuję za rozmowę.
Dziękuję bardzo.
Więcej ciekawych rozmów tu: wywiady o zegarkach i z osobami ze świata zegarków.
INSTAGRAMIE
greenlogic.eu