• Zegarki marki Oris
  • Zegarki marki Rado
  • Zegarki marki Orient
  • Zegarki marki Vostok Europe
  • Zegarki marki Traser
  • Zegarki marki Fortis
  • Zegarki marki Bulova
  • Zegarki marki Frederique Constant
  • Zegarki marki Delbana
  • Zegarki marki MeisterSinger
  • Zegarki marki U-boat
  • Zegarki marki Orient Star
  • Zegarki marki Aviator Swiss Made
  • Zegarki marki Omega
  • Zegarki marki Tissot
  • Zegarki marki Victorinox
  • Zegarki marki Junghans
  • Zegarki marki Grand Seiko
  • Zegarki marki G-SHOCK
  • Zegarki marki Perrelet
  • Zegarki marki Davosa
  • Zegarki marki Atlantic
  • Zegarki marki Prim
  • Zegarki marki Błonie
  • Zegarki marki Certina
  • Zegarki marki Eberhard
  • Zegarki marki Citizen
  • Zegarki marki Alpina
  • Zegarki marki Michel Herbelin
  • Zegarki marki Seiko
  • Zegarki marki Aerowatch
  • Zegarki marki Roamer
  • Zegarki marki Epos
  • Zegarki marki Ball

12 minut, które zmieniły świat


Powrót do kategorii

Odzyskanie przez Polskę niepodległości prezentowano w wielu kontekstach poza jednym: czasu odmierzanego zegarami. To czas, jak nerw, połączył nas z organizmem Europy. Bydgoskie Muzeum Okręgowe odkryło ten ciekawy aspekt, tworząc wystawę „12 minut”. To tylko jeden z wątków.

Rocznicowy pretekst posłużył do zbudowania opowieści o czasie jako takim.

Wyobraźmy sobie duży kraj, w którym ludzie mówią jednym językiem, ale ich terytorium jest rozdzielone granicami. Takowe wytyczają nie tylko obszary administracyjne, ale też czasoprzestrzenne. Pociągi przekraczające te granice stają się wehikułami czasu. Te podzielone obszary to Polska pod zaborami i Polska różnych czasów. Zabór pruski i austriacki – czas środkowoeuropejski, zabór rosyjski – czas wschodnioeuropejski. Mieszkaniec Bydgoszczy podróżując do Warszawy jakby tracił godzinę z życia; odzyskiwał ją po powrocie. To oczywiście duże uproszczenie, bo sprawa czasowości jest niezwykle złożonym zagadnieniem, co z naukową precyzją opisują prof. Wojciech Tomasik i dr Krzysztof Przegiętka autorzy tekstów do katalogu wystawy.

Czas – jako spór polityczny

1 czerwca 2022 roku minie sto lat od ustanowienia czasu środkowoeuropejskiego w Polsce.

Nie wszystko jednak stało się od razu oczywiste, bo czas jest czymś tak złożonym, że nie darmo przypisuje mu się władzę nad światem. Prof. Tomasik wskazuje na problemy związane z ustanowieniem tej strefy czasowej.

„Spór o czas dla niepodległej Polski był od początku sporem politycznym. Ważne w nim były względy praktyczne, ale nie mniej istotna była symbolika. Jeden czas strefowy wiązałby Polskę z Zachodem, drugi – ze Wschodem. Trzeci (ten warszawski, niestrefowy) podkreślałby niepodległość i niezawisłość. W maju 1922 roku Sejm uchwalił wprowadzenie jako obowiązującego w Polsce zegara środkowoeuropejskiego.

1 czerwca 1922 roku zegary publiczne Bydgoszczy cofnięto o godzinę. Miasto po raz trzeci przyjęło czas środkowoeuropejski. W latach 20. Polska stopniowo absorbowała jeszcze jedną nowość: zegar 24-godzinny. Pod tym względem wyprzedziliśmy Niemcy. W niemieckich rozkładach nowa 24-godzinna rachuba pojawiła się dopiero w 1927 roku”.


I to jest jednym z ważnych wątków wystawy „12 minut”, wszak chodzi o bodajże najważniejszą racjonalizację życia społecznego; bo czas to ustanawianie porządku – od dzwonka w szkole po wytapianie rudy w hucie. Tytułowe 12 minut, to różnica, jaka dzieli stosowany w Bydgoszczy czas środkowoeuropejski od czasu lokalnego, tzw. średniego czasu słonecznego.

„12 minut” – wystawa czasowa

„12 minut” – wystawa czasowa
12 minut to – zdawałoby się - nieuświadomione mgnienie.

Spróbujmy jednak nie uwzględnić ich tworząc rozkład jazdy pociągów, a skutki nie dadzą na siebie czekać. 

Aranżacja przemijania

„Czas to szarlatan” – mówi konsul Geoffrey Firmin, bohater powieści „Pod wulkanem” Malcolma Lowry’ego. Powiedział to w odniesieniu do jego metafizycznych właściwości, w tym przypadku lekarstwa na utraconą miłość. Szarlatan jest fizyczny i eteryczny. O fizyczności czasu na wystawie

„12 minut” opowiadają narzędzia do jego odmierzania. Metafizykę odkrywamy na końcu.

- Zebraliśmy przyrządy do pomiaru czasu: od zegarów słonecznych poczynając, poprzez nowożytne zegary mechaniczne, aż po dwudziestowieczne zegarki kieszonkowe – mówi Kamil Ściesiński, kurator wystawy. - Całość prezentujemy w kontekście kulturowym i historycznym, opartym na eksponatach nawiązujących do motywu czasu i przemijania. Aranżacja inspirowana działaniem mechanizmów zegarowych stanowi tło dopełniające całość kompozycji.

„12 minut” – wystawa czasowa
Foto: Zegar kominkowy, Wiedeń, Ludwig Osthändler, 2 ćw. XIX w.
wł. Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy


Zdawałoby się, że początkiem takiej ekspozycji powinien być Wielki Wybuch. Jednak kurator uznał, że boską emanację lepiej zostawić Pierwszemu Zegarmistrzowi i narrację wystawy rozpoczął w neolicie, kiedy zegarem była natura.

Cykle dnia i nocy, wylewy rzek, fazy księżyca. Sposoby odmierzania czasu przez naszych przodków prześledzimy na przykładzie prehistorycznych kamiennych kręgów oraz konstrukcji pierwszych zegarów wodnych i słonecznych. – Zaobserwowana przez starożytnych Egipcjan zależność pomiędzy regularnością wylewania rzeki a układem gwiazd i księżyca, stworzyła pierwsze kalendarze i podział na lata oraz miesiące – opowiada kurator wystawy.

Pewien zdolny mnich…

W dalszej części wystawy pojawiają się pierwsze średniowieczne mechanizmy zegarowe w Europie, a także sylwetki ich największych konstruktorów, którzy na szczęście nie spłonęli za wkroczenie na działkę Boga. Odkrywamy także tajniki działania tych czasomierzy, pokazując przy okazji ścieżki rozwoju techniki w dawnych wiekach.

- Pod koniec X wieku, Gerbert z Aurillac, członek zakonu benedyktynów, skonstruował prototyp zegara mechanicznego – opowiada dalej Ściesiński. - Ten zdolny mnich został później papieżem znanym w historii jako Sylwester II. Adaptacja mechanizmu i odpowiednie przygotowanie konstrukcji wymagały dużych nakładów siły, pieniędzy i… czasu.

Pierwszy publiczny zegar wieżowy pojawił się we Włoszech w XIV wieku.

Kolejnym wątkiem opowieści o czasie są osiągnięcia nowożytnego miernictwa.

„12 minut” – wystawa czasowa
Foto: Zegarek kieszonkowy i etui "Henryk Kaszubowski", lata 30. XX w.
wł. Dawid Sobiech Antyki Bydgoszcz, ul. Nakielska 39, fot. Janusz Milanowski


Zobaczymy tu miniaturowe zegarki działające dzięki odkryciom mechaniki. Prześledzimy przełom, jaki nastąpił w wyniku zastosowania konstrukcji z wahadłem i postępy w precyzji wykonania zegarów.

- Na przełomie XVII i XVIII w. osobiste czasomierze przypominały już współczesne zegarki – mówi kurator. - Urządzenie coraz częściej wyposażano we wskazówkę minutową, a nawet sekundową.

Rozwój precyzyjnych mechanizmów postępował i około 1750 r. pojawiły się zegarki wyposażone w wychwyt kołowy, co sprawiało, że urządzenie było dokładniejsze. Na ich kopertach pojawiały się liczne wzory, a zdobienia były tym bogatsze, im zamożniejszy był właściciel. Zegarki te powstawały na zamówienie, ponieważ nie istniały jeszcze fabryki produkujące czasomierze na skalę przemysłową.

Pułapka dylatacji

Dalej ukazuje się bogactwo XIX-wiecznych modeli, a zegarek osobisty staje się niezbędnym elementem codziennego życia. Najpopularniejszymi stały się zegarki produkowane w Szwajcarii.

„12 minut” – wystawa czasowa
Foto: Zegarek Rolex Oyster Perpetual, lata 30. XX w.
wł. Dawid Sobiech Antyki Bydgoszcz, ul. Nakielska 39, fot. Janusz Milanowski


Prym wiodły przedsiębiorstwa z Genewy i Chaux-de-Fonds. Ich jakość stała się znana na całym świecie, a znak wyrobu pochodzącego z kraju Helwetów stał się synonimem prestiżu i gwarancji precyzyjnego wykonania.

A potem świat przyspieszył. Einstein zdetronizował Newtona i nagle wszystko okazało się względne, co nazwano problemem dylatacji czasu. Jednak w zakładzie zegarmistrzowskim przy dworcu Bydgoszcz Główna czas dalej tykał po newtonowsku jak coś stałego i wiecznego. I w takim warsztacie kończy się zwiedzanie wystawy „12 minut”.

Tyle o fizyczności szarlatańskiego zjawiska.

A gdzie metafizyka? Otóż w tym, co nazwano patyną czasu barwiącą koperty zegarków, których złoto i srebro utleniało się w dłoniach podczas oczekiwania na kogoś.

Pamiętajmy, że te drzemiące w gablotach zegarki odmierzyły czas niejednej miłości.

„życie to chwilka/ale gdy czekaliśmy na ukochaną, to trwało całą wieczność” – napisał amerykański poeta e.e.cummings. A jednak wszystko jest względne.

Janusz Milanowski / MOB

Jako Patron tego wydarzenia, w imieniu organizatorów zapraszamy Państwa do odwiedzenia wystawy:

„12 minut” – wystawa czasowa

Muzeum Okręgowe Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy,
Spichrze nad Brdą, ul. Grodzka 7-11, czas trwania: 28.04.2022 r. – 02.10.2022 r.
Kurator: Kamil Ściesiński/MOB



„12 minut” – wystawa czasowa

Więcej informacji z branży prezentujemy tu: wiadomości z branży zegarkowej.

Redakcja Zegarki i Pasja


Tagi:

Tissot - Premium

REKLAMA

Magazyn ZIP NR 19

MAGAZYN ZIP NR 19 - odbierz egzemplarz!

ZEGARKI I PASJA NA YOUTUBE

Janeba serwis 420

REKLAMA

MeisterSinger 420

REKLAMA

Lorus 420

REKLAMA

Epos 420

REKLAMA

Frederique Constant 420

REKLAMA

GRAND SEIKO 420

REKLAMA

Teraz jako twórca przeżywam Renesan...
Teraz jako twórca przeżywam Renesan...
17.04.2022
Rekordowy rok grupy VRG, właściciel...
Rekordowy rok grupy VRG, właściciel...
05.05.2022

Podstrony producentów

Zegarki marki Aerowatch
Zegarki marki Alpina
Zegarki marki Atlantic
Zegarki marki Aviator Swiss Made
Zegarki marki Ball
Zegarki marki Bulova
Zegarki marki Błonie
Zegarki marki Certina
Zegarki marki Citizen
Zegarki marki Davosa
Zegarki marki Delbana
Zegarki marki Eberhard
Zegarki marki Epos
Zegarki marki Fortis
Zegarki marki Frederique Constant
Zegarki marki G-SHOCK
Zegarki marki Grand Seiko
Zegarki marki Junghans
Zegarki marki Maurice Lacroix
Zegarki marki MeisterSinger
Zegarki marki Michel Herbelin
Zegarki marki Omega
Zegarki marki Orient
Zegarki marki Orient Star
Zegarki marki Oris
Zegarki marki Perrelet
Zegarki marki Prim
Zegarki marki Rado
Zegarki marki Roamer
Zegarki marki Schaumburg
Zegarki marki Seiko
Zegarki marki Tissot
Zegarki marki Traser
Zegarki marki U-boat
Zegarki marki Victorinox
Zegarki marki Vostok Europe
Zegarki marki Xicorr
Dołącz do naszego newslettera
i bądź zawsze na bieżąco