Dlaczego w zegarkach często ustawiona jest godzina 10:10? Naukowe wyjaśnienie zagadki

Zauważyliście, że na zdjęciach zegarków często jest ustawiona ta sama godzina? Ciekawe, prawda? Chcecie wiedzieć dlaczego tak jest i co takiego sprawia, że jest to niemal zawsze 10:10? Oprócz kwestii estetycznych jest również naukowe wyjaśnienie tej zagadki.

Zapraszam do lektury niniejszego artykułu!

Fotografie zegarków

Poniżej możecie zobaczyć zdjęcia zegarków. Wszystkie pochodzą z oficjalnych kont (Instagram) marek. Pomimo tego, że są to różne zegarki – damskie i męskie, eleganckie i sportowe, proste i skomplikowane technicznie, oraz zróżnicowane także pod względem cenowym – łączy je jedna cecha.

Powiem więcej, tę cechę możecie zauważyć nie tylko na tych 7 zdjęciach, ale na (prawie) wszystkich zdjęciach zegarków zrobionych przez producentów, dystrybutorów i oficjalnych sprzedawców.



We wszystkich zegarkach na powyższym kolażu zdjęć widzimy ustawienie wskazówek wskazujące godzinę 10:10 (lub bardzo blisko niej). Przypadek?

Nie sądzę! I wyjaśniam dlaczego tak jest.

„Po najlepszym marketingu nie widać, że jest marketingiem” - Tom Fishburne

Najpierw zacznę od pojęcia pereidolia. To zjawisko dopatrywania się znanych kształtów w przypadkowych szczegółach. Innymi słowy, patrzymy na chmury, a widzimy w nich konie. Czy też jednorożce. Whatever! Wiecie, o co chodzi.

Teraz dorzucę trochę neurobiologii i kognitywistki. Badania obrazowe mózgu sugerują, że bodźce podprogowe mogą zmieniać ludzkie zachowania. Co ciekawe, wyjątkowo silnie oddziałuje na nas twarz (lub cokolwiek, co ją przypomina). Aktywuje się wtedy obszar w mózgu, odpowiedzialny za jej rozpoznawanie, który nosi nazwę Fusiform Face Area (FFA). I działa podświadomie!

Z kolei w kontekście marketingu wykorzystanie twarzy, które potrafi wpływać na emocje, może być opłacalne. Badania pokazują, że dana rzecz odbierana jest bardziej pozytywnie, jeśli wcześniej pojawiła się uśmiechnięta twarz (jak moja poniżej).



Zaraz! Zaraz! Ale co to wszystko ma wspólnego z ustawianiem wskazówek zegarków na godzinę 10:10 widocznych na zdjęciach lub w witrynach sklepowych? Swego czasu na łamach The New York Times wypowiedziała się na ten temat ówczesna szefowa marketingu Ulysse Nardin - Suzanne Hurney:

"It has the aesthetic of the smiley face to be 10 past 10, so we try whenever possible to opt for that."

Wszystko chyba już jasne, prawda?

Od lat 50. XX wieku w reklamach zegarków powszechnie ustawia się godzinę 10:10, zakładając że będzie to pozytywnie wpływać na konsumentów, ponieważ układ ten przypomina uśmiechniętą twarz. Jest to więc zabieg marketingowo-sprzedażowy, który działa podprogowo. Poza tym, jest to też optymalne ułożenie pod względem estetycznym. Wskazówki są ustawione symetrycznie. Logo, które najczęściej jest pod godziną 12., jest niezasłonięte. Podobnie jak pozostałe elementy na tarczy, co dobrze widać na powyższych zdjęciach. Wcześniej prawie zawsze ustawiano godzinę 8:20. Estetycznie również było w porządku, ale wskazówki mogły wówczas przypominać smutną twarz.

Zegarki wskazujące 10:10 - naukowe wyjaśnienie zagadki

Ale czy są jakieś badania, które potwierdzałyby wpływ ułożenia wskazówek zegarka na zachowania konsumentów? A no są! Pokusili się o nie Frontiers i w 2017 roku przeprowadzili eksperymenty, mające za zdanie zbadanie wpływu ustawienia godziny 10:10 (która przypomina uśmiechniętą twarz) z ustawieniem godziny 8:20 (która przypomina smutną twarz) oraz neutralną godziną 11:30 - na emocje i zamiar zakupu badanych osób. Oto, jakie uzyskali wyniki.

Eksperyment nr 1

Przeprowadzono dwa eksperymenty. W pierwszym eksperymencie wzięło udział 46 badanych (20 mężczyzn i 26 kobiet). Ich wiek wahał się od 20 do 45 lat.

Przedstawiono im kolorowe fotografie 20 różnych zegarków na białym tle. Każdy zegarek został sfotografowany przy trzech różnych ustawieniach czasu: (A) 10:10; (B) 11:30 i (C) 8:20, co daje 60 zdjęć.

Badanym powiedziano, że będą oglądać różne zegarki i że podczas oglądania jednego z tych zegarków mają ocenić swoją reakcję emocjonalną w skali SAM (Self-Assestment Manikin). Skala ta obejmuje zakres od uśmiechniętej, szczęśliwej postaci do zmarszczonej, niezadowolonej postaci. Badani musieli ocenić swoją przyjemność podczas oglądania różnych zegarków, wybierając jeden z piktogramów.

Następnie poproszono ich o odpowiedź na pytanie:

Jak prawdopodobne jest, że kupisz ten zegarek?

– w skali od -10 (zdecydowanie nie kupię) do +10 (zdecydowanie kupię). Na koniec pytano badanych o świadomość celu samego badania i pokazanego ustawienia czasu za pomocą pytań otwartych:

Czy zauważyłeś coś szczególnego dotyczącego zegarków? Jeśli tak, co zauważyłeś?

Czy zauważyłeś coś szczególnego dotyczącego ustawienia czasu? Jeśli tak, co zauważyłeś?

Czy zauważyłeś coś szczególnego dotyczącego paska zegarka? Jeśli tak, co zauważyłeś?

Żaden z badanych nie zauważył, że zegarki przedstawiały trzy konkretne ustawienia czasu, dlatego w końcowych analizach uwzględniono wszystkich badanych.


Zdjęcie użyte w eksperymencie nr 1, przedstawiające zegarek z trzema ustawieniami czasu i skalą SAM, źródło: www.frontiersin.org

Eksperyment nr 2

W drugim eksperymencie wzięły udział 23 osoby (11 mężczyzn i 12 kobiet).

Dostali następującą instrukcję: "Zobaczysz zegarki z różnymi ustawieniami czasu. Proszę ocenić w skali od 1 (w ogóle nie przypomina) do 10 (zdecydowanie przypomina), w jakim stopniu te ustawienia czasu przypominają mimiczną ekspresję twarzy”.

Pokazano cztery zegarki, każdy sfotografowany z trzema różnymi ustawieniami czasu (10:10; 11:30 i 8:20), co dało w sumie 12 zdjęć. Badanie przeprowadzono w takich samych warunkach jak w pierwszym eksperymencie.


Zdjęcie użyte w eksperymencie nr 2, źródło: www.frontiersin.org

Wyniki

Jakie były wyniki?

W eksperymencie nr 1 badanie wykazało, że zegarki nastawione na godzinę 10:10 powodowały istotnie większe uczucie przyjemności niż zegarki nastawione na godzinę 11:30 i zegarki nastawione na godzinę 8:20. Nie stwierdzono jednak istotnej różnicy między zegarkami ustawionymi na godzinę 11:30 i 8:20.

Co ciekawe, testy wykazały, że kobiety odczuwały większą przyjemność z oglądania zegarków nastawionych na godzinę 10:10 niż mężczyźni. Natomiast w przypadku pozostałych ustawień czasu nie stwierdzono istotnych różnic między płciami.

A co z chęcią zakupu?

Zegarki ustawione na 10:10 powodowały większą chęć zakupu niż zegarki ustawione na 11:30. Tak samo w porównaniu z tymi ustawionymi na 8:20. Aczkolwiek w niewielkim stopniu.

Nie stwierdzono istotnej różnicy w chęci zakupu między zegarkami ustawionymi na godzinę 11:30, a zegarkami ustawionymi na godzinę 8:20.


Wpływ ustawienia czasu na reakcje emocjonalne badanych osób, źródło: www.frontiersin.org

Z kolei eksperyment nr 2 pokazał, że zegarki ustawione na 10:10 są postrzegane jako znacznie bardziej przypominające uśmiechniętą twarz niż zegarki nastawione na 11:30 lub 8:20. Nie stwierdzono natomiast istotnej różnicy w podobieństwie do uśmiechniętej twarzy między zegarkami ustawionymi na godzinę 11:30 a zegarkami ustawionymi na godzinę 8:20.

Co ciekawe, badania wykazały jeszcze, że zegarki nastawione na 08:20 są postrzegane jako znacznie bardziej przypominające smutną twarz niż zegarki nastawione na 11:30 lub zegarki nastawione na 10:10. Nie stwierdzono natomiast istotnej różnicy w podobieństwie do smutnych twarzy między zegarkami ustawionymi na godzinę 11:30, a zegarkami ustawionymi na godzinę 10:10.


Wpływ ustawienia czasu (10:10, 11:30 i 08:20) na podobieństwo do uśmiechniętej twarzy, źródło: www.frontiersin.org

Dlaczego zegarki ustawiane są na godzinę 10:10 – konkluzja

Badania przeprowadzone przez Frontiers po raz pierwszy dostarczyły empirycznych dowodów na to, że używanie zegarków z ustawieniem czasu przypominającym uśmiechniętą twarz (10:10) może pozytywnie wpłynąć na reakcję emocjonalną obserwatorów i ich ocenę zegarka.

Nawet jeśli nie zdają oni sobie sprawy, że stoi za tym ustawienie wskazówek. Zaobserwowany pozytywny efekt zegarków z godziną 10:10 nie był co prawda wystarczająco silny, żeby zachęcić konsumentów do ich zakupu. Niemniej jednak zegarki ustawione na 10:10 znacząco zmniejszyły niechęć do zakupu danego zegarka.

Interesujące, prawda?

Z pewnością dla osób lubiących takie tematy jak kognitywistyka, psychologia, marketing, reklama, fotografia, sprzedaż czy też nauka. I tego wszystkiego możemy się dowiedzieć dzięki… zegarkom.

Więcej ciekawych informacji ze świata zegarków tu: zegarkowe ciekawostki.

Jakub Jastrzębski

Badanie Frontiersin: www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2017.01410/full (dostęp 20.08.2024)