• Zegarki marki Aerowatch
  • Zegarki marki Grand Seiko
  • Zegarki marki Citizen
  • Zegarki marki Aviator Swiss Made
  • Zegarki marki Fiyta
  • Zegarki marki Frederique Constant
  • Zegarki marki Doxa Sub
  • Zegarki marki Orient Star
  • Zegarki marki Traser
  • Zegarki marki MeisterSinger
  • Zegarki marki Xicorr
  • Zegarki marki Oris
  • Zegarki marki Vostok Europe
  • Zegarki marki Roamer
  • Zegarki marki Tissot
  • Zegarki marki Victorinox
  • Zegarki marki Delbana
  • Zegarki marki Meccaniche Veneziane
  • Zegarki marki Epos
  • Zegarki marki Eberhard
  • Zegarki marki Atlantic
  • Zegarki marki G-SHOCK
  • Zegarki marki Orient
  • Zegarki marki Błonie
  • Zegarki marki Delma
  • Zegarki marki Fortis
  • Zegarki marki Sturmanski
  • Zegarki marki Junghans
  • Zegarki marki Omega
  • Zegarki marki Bulova
  • Zegarki marki U-boat
  • Zegarki marki Certina
  • Zegarki marki Seiko
  • Zegarki marki Michel Herbelin
  • Zegarki marki Davosa
  • Zegarki marki Ball
  • Zegarki marki Squale

Kazimierz Żelazkiewicz w rodzinnych wspomnieniach


Powrót do kategorii

Życiorys zawodowy Kazimierza Żelazkiewicza, który pojawił się na łamach naszego portalu, był pierwszą szerszą notką o tym niezwykle zasłużonym polskim inżynierze. Niestety informacje w nim zawarte nie były uzupełnione o rodzinne wspomnienia. W czasie pisania tamtego materiału informacje rodzinne nie były dostępne, a kontaktu z rodziną nie posiadaliśmy.

Na szczęście po publikacji tegoż życiorysu, z autorem opracowania skontaktowała się prawnuczka Kazimierza Żelazkiewicza – pani Malwina Wojtasiak.

Nakłoniona przez nas pani Malwina przeprowadziła rozmowy ze swoją babcią – synową Kazimierza Żelazkiewicza, oraz swoimi rodzicami na temat swojego pradziadka. Co więcej z tych ciekawych rozmów sporządziła notatki, które po drobnym uporządkowaniu posłużyły do przygotowania niniejszego materiału.

Dzięki temu możemy przedstawić inżyniera Kazimierza Żelazkiewicza – pioniera polskiego przemysłu zegarowego i optycznego widzianego oczami rodziny.

Wspomnienia Jadwigi Żelazkiewicz – synowej Kazimierza Żelazkiewicza – żony syna Wiesława, uzupełnione przez Joannę Żelazkiewicz  - córkę Jadwigi i Wiesława Żelazkiewiczów.

Kazimierz Żelazkiewicz urodził się 25 lutego 1904 r. w Ciechocinku. Był synem Jana i Marii z domu Nędzusiak. Miał dwie siostry - starszą i młodszą.

Rodzice i rodzeństwo Kazimierza Żelazkiewicza. Kazimierz Żelazkiewicz - pierwszy z prawej

Rodzice Kazimierza mieli młyn. Wiadomo też, że gdy dzieci były jeszcze małe, całą rodziną wyemigrowali na kilka lat do Ameryki Północnej. Nie znam więcej szczegółów z tego wyjazdu.

Kazimierz Żelazkiewicz na pewno ukończył Szkołę Salezjanów w Aleksandrowie Kujawskim. Naukę kontynuował w Grudziądzu, gdzie poznał swoją przyszłą żonę Annę Nicikowską. Z Grudziądza wyprowadzili się do Warszawy.

Kazimierz i Anna mieli trzech synów: Wiesława, czyli mojego męża (urodził się 13 czerwca 1930 r. w Warszawie, zmarł 28 listopada 2003 r. w Ciechocinku); Leszka (urodził się w styczniu 1935 r., zmarł w październiku 1982 r.)  i Marka (urodził się 1943 r., obecnie mieszka w Kalifornii w Stanach Zjednoczonych).

Jeśli dobrze pamiętam, jeszcze przed wojną Kazimierz zajmował się elektryfikacją dużego zakładu pracy w Stalowej Woli. Pamiętam, że nie dostał za swoją pracę wynagrodzenia, o czym pisano nawet w miejscowych gazetach.

Kazimierz był bardzo przedsiębiorczy, dbał o swoją rodzinę i rodzinę swojej żony, szukał dla nich zatrudnienia, przyjmował pod swój dach, gdy byli w potrzebie. W Warszawie Kazimierz uruchomił fabrykę zegarów WUZET, która była głównym źródłem utrzymania rodziny.

Wojna zastała całą rodzinę w Warszawie w mieszkaniu na ul. Elektoralnej. W czasie Powstania Warszawskiego wszyscy chronili się w piwnicy kamienicy, w której mieszkali. Po zakończeniu wojny, tylko z walizkami dotarli do Chęcin. W wyniku działań wojennych na terenie Warszawy fabryka zegarów obróciła się w popiół.

Pod koniec maja 1945 roku cała rodzina dotarła do Łodzi. Kazimierz Żelazkiewicz został poproszony o uruchomienie państwowego przedsiębiorstwa - fabryki zegarów, późniejszych zakładów ZMP Mera Poltik. Pamiętam, że maszyny do tej fabryki teść sprowadzał z Dolnego Śląska. W tym czasie, moja teściowa chorowała już na gruźlicę, co wiązało się z ciągłymi wizytami w sanatoriach. Anna umarła w Otwocku w 1950 r.  

Swojego męża Wiesława – syna Kazimierza Żelazkiewicza poznałam w Gimnazjum, tuż po wojnie. Mój przyszły teść bardzo mnie lubił, twierdził nawet, że mam dobry wpływ na jego syna. Pobraliśmy się w 1951 r. w Łodzi. Mieszkaliśmy z Wiesiem u teścia krótki czas po ślubie.

Później - w 1958 roku urodziła się nasza jedyna córka Joanna.

Joanna Żelazkiewicz

Z okresu wspólnego zamieszkiwania pamiętam, że teść pracował właściwie od rana do wieczora, angażując się w wiele różnych prac jednocześnie.

Kazimierz Żelazkiewicz był bardzo zapracowanym człowiekiem, więc w obowiązkach domowych korzystał z pomocy gospodyni. Po śmierci Anny, Kazimierz ożenił się z gosposią, która miała na imię Zofia. Z tego związku mieli córkę Bogusławę, której zostałam matką chrzestną.

W budynku na ul. Łąkowej 4 w Łodzi teść prowadził szkolenia zegarmistrzowskie. Także mnie namówił do ukończenia kursu zegarmistrzowskiego. Mój mąż skończył energetykę na Politechnice Łódzkiej.

Nieszczęśliwe małżeństwo Kazimierza z Zofią skończyło się rozwodem i teść wyprowadził się do Warszawy. Tam pracował w fabryce zegarów w Błoniu. Nie pamiętam wielu szczegółów z tego okresu życia teścia, gdyż mieszkaliśmy wtedy z mężem w Łodzi.

Kazimierz, będąc już w Warszawie ożenił się po raz trzeci, z Wandą. Wydaje mi się, że na początku lat 60-tych przeniósł się na jakiś czas do Włocławka i pracował w fabryce manometrów. Później znów tylko na jakiś czas powrócił do pracy w Warszawie, a mieszkał w Michalinie. Pod koniec lat 70-tych teść sprzedał dom w Michalinie i wraz z żoną przeprowadzili się do Ciechocinka.

Tam kupili małe mieszkanie w bloku i dom na ul. Klonowej, w innej części miasteczka. W tym to budynku Kazimierz zorganizował warsztat mechaniki precyzyjnej. W Ciechocinku kontynuował rozpoczętą jeszcze Michalinie produkcję sprężyn zwrotnych do manometrów. Poza tym, ciągle w czymś dłubał, naprawiał zegary, zegarki.

Kazimierz namówił mojego męża, żeby przyjechał do Ciechocinka do pomocy w pracy nad produkcją sprężyn do manometrów. Mnie też wciągnął do pracy przy produkcji.  Z czasem, całkowicie scedował na nas realizację zamówień.  W tych okolicznościach nasze życie zostało związane z Ciechocinkiem na dłużej niż myśleliśmy.

Kazimierz Żelazkiewicz z synem Wiesławem

Mój mąż Wiesław odziedziczył po ojcu smykałkę do zegarów.

Dzięki temu obok produkcji zajmował się on także budową zegarów od podstaw, oraz konserwacją zegarów wieżowych. Były to zegary między innymi w Katedrze Rzymskokatolickiej pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny we Włocławku i Bazylice katedralnej św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Toruniu.

Kazmierz Żelazkiewicz z synem Wiesławem

Mój mąż wiele prac przeprowadzał w warsztacie na Klonowej, pod okiem swojego ojca. W tym czasie ja zrezygnowałam z pracy w biurze projektowym w Łodzi i razem z mężem zajęliśmy się produkcją sprężyn do kluczy dynamometrycznych dla którejś poznańskiej firmy.

Mąż mój dostał wkrótce propozycję współpracy z firmą Inco-Veritas w zakresie produkcji sprężyn do ciśnieniomierzy lekarskich. Niestety zły stan zdrowia nie pozwolił mu już na zaangażowanie się w ten projekt, więc pracę przy produkcji scedował na naszą córkę i zięcia – Joannę Żelazkiewicz i Wojciecha Zielińskiego.

Ciśnie niomierz firmy INCO

Joasia i Wojtek do roku 1997 zajmowali się wytwarzaniem tych sprężynek. Produkcja  opierała się na urządzeniach, maszynach i narzędziach przekazanych w dużej mierze przez teścia – Kazimierza Żelazkiewicza. Teść w Ciechocinku zajmował się też konserwacją mechanizmu zegara kwiatowego, który jest dużą atrakcją w miasteczku.

Kazimierz Żelazkiewicz zaprojektował i dla miasta Ciechocinka wykonał także zegar słoneczny, który był eksponowany na skrzyżowaniu ulic: Łąkowej i Zdrojowej w Ciechocinku.

Niestety w późniejszym czasie zegar zniknął i nie wiadomo co się z nim stało.

Wiesław Żelazkiewicz z zegarek słonecznym

Na powyższych zdjęciach z zegarem słonecznym pokazano Wiesława Żelazkiewicza i Joannę Żelazkiewicz – syna i wnuczkę Kazimierza Żelazkiewicza.

Niestety, rodzinne niesnaski spowodowały, że w ostatnim okresie życia Kazimierza Żelazkiewicza nie utrzymywaliśmy ze sobą bliskich kontaktów. Teść zmarł w 1995 roku w wieku 91 lat w Ciechocinku, gdzie został pochowany.
Jadwiga Żelazkiewicz i Joanna Żelazkiewicz

Wspomnienia Wojciecha Zielińskiego o dziadku jego żony - Kazimierzu Żelazkiewiczu

Kazimierza Żelazkiewicza poznałem około 1980 roku. Pracowałem z jego synem, a moim teściem - Wiesławem Żelazkiewiczem przy remontach zegarów wieżowych w różnych miastach w Polsce.

Kazimierz Żelazkiewicz nie był zaangażowany w te prace. Jeśli dobrze pamiętam, zajmował się jedynie zegarem wieżowym na Kościele pw. Św. Katarzyny w Toruniu. Prace te wykonywał razem ze swoim synem Wiesławem. W latach osiemdziesiątych spotykaliśmy się codziennie z Wiesławem i Kazimierzem w warsztacie przy ul. Klonowej w Ciechocinku.

Z wykształcenia jestem inżynierem z zakresu Maszyn Roboczych Ciężkich. Skończyłem Politechnikę w Łodzi.  Nasz praca polegała na tym, że teść demontował zegary wieżowe i w warsztacie wykonywał ich konserwację. Dorabiał brakujące lub szwankujące elementy, a ja czyściłem mechanizmy tych zegarów.

Kazimierz Żelazkiewicz często nam doradzał i pomagał. W warsztacie prowadził Zakład Mechaniki Precyzyjnej i w latach 80-tych, będąc już na emeryturze wytwarzał sprężynki zwrotne do manometrów.

W 1986 r. firma Inco-Veritas chciała nawiązać współpracę z Wiesławem Żelazkiewiczem w zakresie produkcji sprężynek zwrotnych do ciśnieniomierzy lekarskich. Jednak z uwagi na problemy zdrowotne, uruchomienie produkcji Wiesław Żelazkiewicz zlecił nam: swojej córce, a mojej żonie – Joannie i mi.

Kazimierz nauczył nas procesu produkcji tychże sprężynek zwrotnych, udostępnił narzędzia i maszyny i na początku współpracy pomagał przy ich produkcji. Kazimierza Żelazkiewicza zapamiętałem jako człowieka z pasją, który nawet jako starszy pan, codziennie bywał w warsztacie, żeby przy czymś „podłubać”.

W latach 90-tych kontynuowałem prace konserwacyjne zegarów wieżowych w Katedrze Rzymskokatolickiej pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny we Włocławku i Bazylice katedralnej św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Toruniu. Teść z uwagi na stan zdrowia nie był już w stanie pracować w tych trudnych warunkach, na wysokości. Z biegiem czasu, gdy mechanizmy tych zegarów zostały zmodernizowane, to moje zegarmistrzowskie zajęcie także się skończyło.

Wojciech Zieliński

Malwina Wojtasiak o swoim pradziadku

Z mojego dzieciństwa pamiętam pradziadka trochę jak przez mgłę, jako poważnego pana z brodą i wąsami. Razem z rodzeństwem braliśmy udział w jego pogrzebie. Miałam wtedy 7 lat.

Jako kilkuletnia dziewczynka, jeździłam najpierw z dziadkiem i tatą, a potem już tylko z tatą do Torunia i Włocławka, gdzie oni zajmowali się zegarami wieżowymi.

Dużym przeżyciem była dla mnie możliwość wchodzenia na strychy tych wielkich budowli i podglądanie pracy dziadka i taty. Oprócz dziadka Wiesia, żaden z potomków Kazimierza nie kontynuował pasji pradziadka.


Nagrobek Kazimierz Żelazkiewicz

Mój pradziad jest pochowany na Cmentarzu Parafialnym w Ciechocinku przy ulicy Wołuszewskiej 48.

Kazimierz Żelazkiewiccz - tablica nagrobna

Nie ukrywam, że spisując powyższe notatki odniosłam wrażenie, że Kazimierz Żelazkiewicz pasjonował się tym, czym się zajmował i poświęcał pracy większość swojego czasu, niestety często kosztem życia rodzinnego.

Domyślam się też, że duża część z tych wspomnień jest jakimś powtórzeniem informacji zawartych w artykule opublikowanym już na portalu Zegarki i Pasja: Kazimierz Żelazkiewicz. Pionier polskiego przemysłu optycznego i zegarowego. Z drugiej strony kolejne informacje rozszerzają wiedzę o moim pradziadku, ale mam nadzieję, że łącznie w jakimś zakresie pozwolą zweryfikować poszczególne etapy jego życia zawodowego.

Nie udało mi się potwierdzić, zasugerowanej przez pana Janusza Krzyżanowskiego z Błonia historii, o podróżowaniu motorówką do pracy, ale biorąc pod uwagę pomysłowość mojego pradziadka i wygodę wynikającą z potencjalnego przemieszczania się po rzece Wiśle, jest to bardzo prawdopodobne.

Artykuł opublikowany na portalu Zegarki i Pasja i kontakt z jego autorem dał mi impuls do rozmów, na które za chwilę może być już za późno. Efekt tychże rozmów widać w niniejszym opracowaniu, co sprawia mi dużą radość. Dziękuję za sugestie, pomoc i efekt końcowy.

Malwina Wojtasiak z domu Zielińska

Powyższy materiał przygotował do publikacji i opatrzył przekazanymi przez rodzinę zdjęciami Władysław Meller.

Po ukazaniu się niniejszego opracowania, o istotne informacje został uzupełniony także wspomniany już życiorys Kazimierza Żelazkiewicza. Można mieć tylko nadzieję, że będziemy w stanie pozyskiwać kolejne informacje o życiu i dokonaniach Kazimierza Żelazkiewicza, co spowoduje rozszerzenie przekazu w obydwu artykułach.


Tagi:

Tissot - Premium

REKLAMA

Magazyn ZIP NR 17

MAGAZYN ZIP NR 17 - odbierz egzemplarz!

ZEGARKI I PASJA NA YOUTUBE

Qclock Two 420

REKLAMA

Doxa 420

REKLAMA

Epos 420

REKLAMA

Janeba serwis 420

REKLAMA

Janeba Showroom 420

REKLAMA

Rado 420

REKLAMA

GRAND SEIKO 420

REKLAMA

Laco 420

REKLAMA

Stepan Sarpaneva, twórca Sarpaneva ...
Stepan Sarpaneva, twórca Sarpaneva ...
31.07.2020

Podstrony producentów

Zegarki marki Aerowatch
Zegarki marki Atlantic
Zegarki marki Aviator Swiss Made
Zegarki marki Ball
Zegarki marki Bulova
Zegarki marki Błonie
Zegarki marki Certina
Zegarki marki Citizen
Zegarki marki Davosa
Zegarki marki Delbana
Zegarki marki Delma
Zegarki marki Doxa Sub
Zegarki marki Eberhard
Zegarki marki Epos
Zegarki marki Fiyta
Zegarki marki Fortis
Zegarki marki Frederique Constant
Zegarki marki G-SHOCK
Zegarki marki Grand Seiko
Zegarki marki Junghans
Zegarki marki Maurice Lacroix
Zegarki marki Meccaniche Veneziane
Zegarki marki MeisterSinger
Zegarki marki Michel Herbelin
Zegarki marki Omega
Zegarki marki Orient
Zegarki marki Orient Star
Zegarki marki Oris
Zegarki marki Roamer
Zegarki marki Schaumburg
Zegarki marki Seiko
Zegarki marki Squale
Zegarki marki Sturmanski
Zegarki marki Tissot
Zegarki marki Traser
Zegarki marki U-boat
Zegarki marki Victorinox
Zegarki marki Vostok Europe
Zegarki marki Xicorr
Dołącz do naszego newslettera
i bądź zawsze na bieżąco