Koperty, paski i bransolety zegarków - alergie i uczulenia

Niezbyt często, ale czasami zdarza się, że użytkownicy zegarków skarżą się na dyskomfort wynikający z obecności zegarka na nadgarstku. Zgodnie z ich przekazem, zegarek noszony na nadgarstku powoduje alergię lub uczulenie. Czy jest to możliwe?

Jeśli to nie alergia, czy uczulenie, to skąd bierze się takie przekonanie?

Jeśli to jednak alergia, to jak unikać tego rodzaju kłopotów?

Wyroby z przeszłości

Oczywiste jest, że wykonywane kiedyś z mosiądzu koperty zegarków (w tym także czasami ich dekle) po utracie powłoki dekoracyjnej mogły wchodzić w reakcję ze skórą ludzką i w zależności od swojego składu mogły powodować alergie lub uczulenia. W ówczesnych wyrobach, w odróżnieniu od dzisiejszych, nie zwracano tak bacznej uwagi na skład chemiczny materiałów do produkcji dekli zegarków, a w szczególności na obecność w nich niklu. Alergię mogły też powodować skórzane paski, dla których wykonania używano skór garbowanych z użyciem cyjanków.


Współczesne wyroby

Koperty i bransolety

Współczesne zegarki i ich bransolety wykonywane są zwykle z wysokogatunkowej stali, tytanu, metali szlachetnych i innych materiałów, których parametry muszą spełniać narzucone międzynarodowymi normami wymagania. Takie regulacje obowiązują dla wszystkich produktów wytwarzanych lub importowanych do naszej strefy gospodarczej, jaką jest Unia Europejska.

Przepisy te są formą ochrony konsumentów przed potencjalną możliwością wywołania alergii. Dla współczesnych materiałów prawdopodobieństwo wydzielenia się pierwiastków, czy związków chemicznych powodujących alergiczną reakcję organizmu (najczęściej nikiel i jego związki) jest ograniczone do minimum.

Wobec tak wysoko postawionych wymogów, praktycznie nie można mówić o uczuleniach spowodowanych przykładowo poprzez wskazywaną najczęściej jako powód alergii stal szlachetną.

Równocześnie trzeba zauważyć, że podnoszona w porównaniu do niej „antyalergiczność” tytanu, który w użytkowych wyrobach jest stosowany tylko jako stop, czy też ceramiki, jest przede wszystkim próbą zdobycia przewagi marketingowej przez producentów takich zegarków.


Stosowanie mosiądzu

Oczywiście nie ma zakazu stosowania mosiądzu do wykonywania bransolet i kopert zegarków. Zabezpieczony powłoką dekoracyjną metal nie wchodzi w reakcję z ludzkim potem, a w przypadku uszkodzenia powłoki materiał bazowy z zasady nie może powodować alergii. Co ciekawe, w ostatnim czasie na rynku pojawiają się także modele zegarków z kopertami wykonanymi z „gołego” brązu, czy mosiądzu. Oczywiście także te wyroby przy kontakcie z ludzką skórą nie mogą powodować alergii.

Alergii wprawdzie nie powodują, ale mogą wchodzić w reakcję z potem ludzkim, czego efektem są  pojawiają się siarczki miedzi obserwowane jako czarne plamy „brudu”.

Paski skórzane

Podobnie wysokie wymagania co do możliwości powodowania uczuleń postawione są w stosunku do pasków skórzanych i ich ewentualnych elementów dekoracyjnych, czy choćby niezbędnej przy pasku skuwki. Garbowanie skór z użyciem cyjanków jeszcze do niedawna było procesem powszechnie stosowanym. Wydaje się, że opanowanie przyjaznych środowisku technik obróbki skóry jest już na tyle powszechne, że problem alergii wynikającej z obecności cyjanków został już wyeliminowany. Dla skuwek mamy podobne rozwiązania jak dla zegarkowych kopert, a dodatkowo dochodzi jeszcze  powszechnie dziś stosowana możliwość użycia aluminium do jej wytworzenia.





Niezależnie od powyższych zapewnień, każdy zgłaszany ewentualny przypadek alergii należy rozpatrywać indywidualnie, bo każdy z nas, użytkowników zegarków jest inny.

Sprawdzenie istnienia uczulenia lub alergii

Na podstawie doświadczenia można pokusić się o stwierdzenie, że nie ma możliwości, by osoby doświadczone uczuleniem czy alergią, a do tego jednoznacznie wskazujące jej źródło, przekonać, że tego typu reakcja nie powtórzy się dla współczesnych zegarków. Wydaje się jednak, że można takie osoby nakłonić do testu, polegającego przykładowo na przyklejeniu do nadgarstka za pomocą przylepca pojedynczego ogniwa bransolety. W przypadku ewentualnego pojawienia się alergii, można tego typu element błyskawicznie usunąć, a dla wykonania testu i przekonania się o braku alergii nie potrzeba inwestować w zakup zegarka.

W przypadku obaw nabywcy paska co do potencjalnej możliwości generowania uczulenia przez jego skuwkę, najlepiej jest zamienić wątpliwą w oczach nabywcy skuwkę na ogólnie dostępną i bezdyskusyjnie bezpieczną – wykonaną z aluminium.



W aspekcie „zegarkowych uczuleń” warto zaznaczyć, że liczba rzeczywistych kłopotów wskazujących na uczulenie, czy alergię w stosunku do liczby zgłoszeń tego problemu jest znikomo mała.

Odparzenia

Warto zauważyć, że zapięty dość ciasno na nadgarstku pasek skórzany lub inny, szczególnie wykonany z materiału nieprzepuszczającego powietrze (kauczuk, silikon) w wysokich temperaturach otoczenia może powodować odparzenia skóry. Producenci pasków starają się wprawdzie uformować część paska stykającego się ze skórą w taki sposób, by był jak najlepszy dostęp powietrza, ale wydaje się, że takie działania przynoszą tylko ograniczony efekt.



Wydaje się, że genialnym rozwiązaniem na odparzenia są popularne od kilku lat nylonowe paski typu NATO. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że pewnie nie tylko na naszym rynku, były one obecne już ponad 30 lat temu, a teraz ponownie zyskują swoich zwolenników.





By nie doprowadzać do odparzeń – szczególnie w gorącym okresie letnim,  trzeba odpowiednio luźno zapinać pasek, chłodzić rękę albo na gorące dni zamienić pasek na metalową bransoletę bądź pasek nylonowy.

Możemy tylko życzyć sobie, byśmy nigdy nie doświadczyli kłopotów spowodowanych alergią na szlachetną (w końcu) stal, czy też inne metale. W celu uniknięcia odparzeń konieczna jest nasza uwaga.    

Artykuł ukazał się w drukowanym kwartalniku Zegarki i Pasja w trzecim kwartale 2018 roku. Wersja elektroniczna tego numeru kwartalnika jest stale do pobrania tu - Magazyn Zegarki i Pasja nr 6

Władysław Meller