Dlaczego czas biegnie coraz szybciej? Rozważania (nie)filozoficzne na koniec roku

„Jak ten czas szybko leci?”

„A wydawało się, że to było wczoraj!”

„Coraz szybciej biegnie czas”

- to tylko kilka sekwencji, które przy okazji braku czasu, czy narzekań na przybywanie lat zewsząd słyszymy.

To nie są tylko narzekania, tak rzeczywiście odbieramy upływ czasu.

Dlaczego tak się dzieje? Dlaczego mamy wrażenie, że czas cały czas nabiera rozpędu?

Pamięć wzrokowa

Mimo, że niektórzy z nas mówią, że mają swój wewnętrzny zegar, że w danej chwili wiedzą która jest godzina, to pewnie każdy z nas zgodzi się z sugestią, że upływ czasu mierzymy, a właściwie „rejestrujemy” na podstawie zdarzeń które obserwujemy, lub w których bierzemy czynny udział.

Zdarzenia takie, w formie obrazów pozostają w naszej pamięci. Są one rejestrowane poprzez najważniejszy dla nas organ poznawczy – zmysł wzroku.

Potwierdzeniem tej ostatniej sugestii są sformułowania typu: „widziałem dokładnie”, „mam przed swoimi oczami”, „jak zobaczę, to sobie przypomnę (np. o ortografii)”.

Oczywiście twierdzenie to nie obowiązuje w przypadku osób niewidomych, ale dla nich „obowiązek” zapamiętywania przyjmuje na siebie któryś z pozostałych zmysłów. Może to być słuch, smak, zapach, czy dotyk. Takie osoby, zgodnie z uzyskaną odpowiedzią na zadane w tym względzie niewidomej osobie pytanie, zapamiętują zdarzenia właśnie poprzez pamięć kształtu, smaku, czy wypowiedzianych słów. „Ten duży zegar w holu waszego domu doskonale pamiętam – kształt jego szafki, rodzaj drewna, dźwięk wybijanych godzin”.

Ta autentyczna, przekazana teraz relacja dotyczy obserwacji poczynionej przez osobę niewidomą ponad 35 lat temu.

Klatka pamięci

Dlaczego w takim razie czas biegnie nam coraz szybciej?

Wyobraźmy sobie oś czasu z zaznaczonymi zdarzeniami które pamiętamy (załóżmy od 3 roku życia). By w czytelny, graficzny sposób przedstawić je na naszej osi czasu, zatrzymajmy się tylko przy jednym wydarzeniu, które corocznie wszyscy obchodzimy – Świętach Bożego Narodzenia.

Wyobrażona klatka pamięci z osią czasu i tym corocznym wydarzeniem będzie wyglądała inaczej dla osób w różnym wieku.


Dla osoby 10 letniej



Dla osoby 30 letniej



Dla osoby 50 letniej


Jak widać na obrazkach, w identycznych klatkach pamięci, przy umieszczeniu nowej choinki, odległość jaka powstaje od tej poprzedniej jest coraz krótsza, więc wydaje się nam, że poprzednie takie zdarzenie, w tym przypadku święta Bożego Narodzenia ilustrowane poprzez choinkę, było nie tak dawno temu.

Tak więc, wraz z upływem lat, to ze względu na większą liczbę zdarzeń zapisaną w pamięci każdego z nas, odnosimy wrażenie, że czas biegnie nam coraz szybciej.

Niestety, zjawisko szybszego upływu czasu, zgodnie zresztą z naszym odbiorem, cały czas nabiera rozpędu, co jest odpowiedzią na stawiane we wprowadzeniu do opracowania pytania.

Można dyskutować, że takie trochę „prymitywne” przedstawienie zasady działanie naszej pamięci nie jest poprawne, bo mózg człowieka chodzi swoimi drogami, a niektóre wydarzenia determinują całą pamięć, ale myślę, że wszyscy czytelnicy zgodzą się, że dla większości osób taka, lub podobna zasada działania pamięci obowiązuje.

Oczywiście są zmiany wynikające zapominania faktów, zwykle w jakiejś chwili życia pojawia się zjawisko pamięci dawnej i pamięci bieżącej . Jednak tego rodzaju zmiany są już bardzo indywidualne i odmienne w zależności  od wielu czynników, których tutaj nie ma sensu analizować.

Nie wgłębiając się dokładniej w podniesiony temat, możemy już sobie zdawać sprawę, że czas będzie biegł nam coraz szybciej, a jeszcze szybciej będzie się to działo u osób bardzo aktywnych, które rejestrują znacząco większą liczbę zdarzeń.

Z drugiej strony opóźnić szybkość upływu czasu można pewnie jedynie poprzez ćwiczenie pamięci, by ta przyjęta do rozważań „klatka pamięci” była jak najszersza i obejmowała szeroki zakres dat, wśród których znajdzie się miejsce dla jak największej liczby wydarzeń w których bierzemy udział.

Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe spostrzeżenia, pozostaje mi jedynie życzyć wszystkim czytelnikom doskonałej, bardzo pojemnej… pamięci.

Nie tylko na ten nowy 2017 rok, ale na wszystkie kolejne lata, oczywiście

Autor: Władysław Meller

P.S.
Dla rozważań o upływie czasu można zapoznać się także z informacjami:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Percepcja_czasu
https://www.newsweek.pl/nauka/wiadomosci-naukowe/iluzje-czasu,80802,1,1.html
https://wydawnictwo.us.edu.pl/sites/wydawnictwo.us.edu.pl/files/czas_w_zyciu_czworka_spis_tresci_list_of_contents_wprowadzenie_stopka.pdf