Z Czystopola do Błonia, z Błonia do Czystopola. Przystawki balansowe

„…Przystawka balansowa stanowi samodzielny zespół, będący regulatorem chodu, dostawiany do mechanizmu przekładni zegarów kominkowych, stołowych i innych. W zegarkach naręcznych jest ona zintegrowana z konstrukcją mechanizmu zegarka, stanowiąc całość.”

Taki fragment tekstu znajduje się w książce  „Przystanek – zegarek. Zegarki i przystawki balansowe z Błonia”. Rozdział o przystawkach balansowych został przygotowany przez pana Jerzego Bezpałko.

W dalszej części rozdziału jego autor pisze następująco:
„Produkcję przystawki balansowej uruchomiono w ZMP „Błonie” w 1964 roku. Licencyjna dokumentacja konstrukcyjna przystawki balansowej X-8, produkowanej wówczas przez Czystopolską Fabrykę Zegarków k. Kazania (ZSRR), została przekazana Polsce wraz z dokumentacją licencyjną na samochód osobowy Pobieda (polska nazwa Warszawa, produkcja w FSO), jako składnik konstrukcji zegara samochodowego do tego pojazdu.

Hala montażu zegarków i przystawek balnasowych ZMP Błonie

Produkcję zegara (bez przystawki balansowej) uruchomiono w Łódzkiej Fabryce Zegarów. Do 1964 roku żaden zakład w Polsce produkujący mechanizmy zegarowe nie podjął się produkcji przystawek. Zadanie to powierzono ZMP „Błonie”, bowiem zakład dysponował już bardzo bogatym doświadczeniem technologicznym w produkcji części do zegarka, posiadał też odpowiedni park maszynowy.

Przystawka balansowa H8

Licencyjna konstrukcja przystawki balansowej została zaadaptowana w biurze konstrukcyjnym ZMP „Błonie”, kierowanym wówczas przez mgr inż. Jerzego Bezpałko. Wprowadzono szereg istotnych udoskonaleń, między innymi zastąpiono balans z wkrętami regulacyjnymi tańszym w produkcji balansem bezwkrętowym (inż. J. Bezpałko opracował sposób regulacji dynamicznej dokładności chodu dla przystawek z balansami bezwkrętowymi).

Kontrola koła wychwytowego przystawki balansowej

Przystawka balansowa H 10

Na podstawie konstrukcji przystawki X8 (oznaczenie zakładowe: H8) w biurze konstrukcyjnym zakładu powstały przystawki H9, H10, H12, które wyeliminowały import podobnych mechanizmów ze Szwajcarii i Francji, stosowanych w produkcji zegarów ściennych i kominkowych oraz w licznikach motogodzin w Toruńskiej Fabryce Wodomierzy „Metron” i Łódzkiej Fabryce Zegarów „Poltik”. Błońskie przystawki prezentowały bardzo wysoką jakość, otrzymały najwyższy znak jakości „Q” przyznawany przez Główny Urząd Jakości i Miar.

Przystawka balansowa H11

Przystawki balansowe były produkowane w ZMP „Mera-Błonie” do 1984 roku. Po tym roku krajową produkcję zastąpiono importem z Czystopolskiej Fabryki Zegarków (ZSRR).”






















Dla tych, którzy interesują się zegarmistrzostwem i historią polskiego przemysłu, w temacie przystawek balansowych ważną jest dodatkowo, następująca uwaga:
Jako, że przystawka balansowa była elementem wykorzystywanym także w zespołach do produkcji zbrojeniowej (liczniki motogodzin), to przed rezygnacją producent musiał zapewnić dostawy takich urządzeń dotychczas zaopatrywanym zakładom z innych źródeł.

Pan Jerzy Bezpałko na łamach portalu społecznościowego zakładu Mera Błonie (http://www.mera.blonie.org/node/18) wspomina wydarzenie jakie miały miejsce, gdy błońska fabryka chciała zrezygnować z produkcji przystawek balansowych.

Przystawka balansowa H12

Relacja ta brzmi następująco:
„W okresie pracy w warszawskim „Metronexie” miałem sporo satysfakcji zawodowej, zarówno z udziału w negocjacjach cenowych, zwykle kończących się bardzo korzystnym dla nas wynikiem, oraz w załatwieniu innych ważnych spraw dla błońskiego zakładu.

Delegacja dyrektorów technicznych w Czystopolu

W 1984 roku przewodniczyłem delegacji dyrektorów technicznych i specjalistów polskich z fabryk, które stosowały w produkowanych mechanizmach zegarowych błońskie przystawki balansowe. Była to grupa kilku wyrobów z dziedziny techniki zegarowej, uruchomionych u nas w latach 60., a jeden z nich - na podstawie dokumentacji fabryki w Czystopolu, k. Kazania (wówczas Tatarska Republika ZSRR). Dyrektor błońskiej fabryki inż. Zygmunt Pasek poprosił mnie, abym załatwił import takich przystawek z ZSRR. Był to warunek, aby można było zaniechać produkcję przystawek w Błoniu, bowiem zatrudnieni przy ich produkcji pracownicy byli potrzebni nam do produkcji drukarek do komputerów, bardziej opłacalnej dla zakładu. „Namierzyłem” kontakt telefoniczny na fabrykę w Czystopolu i wkrótce nasza delegacja samolotem z Moskwy wylądowała na lotnisku w Kazaniu.

Fabryka Wostok w Czystopolu

Była zima. Czystopol jest położony na przeciwległym brzegu rzeki Leny (Kamy – przyp. redakcyjny), wówczas zamarzniętej. Latem można tam dostać się z Kazania przeprawą promową przez rzekę. Na polowe lotnisko do Czystopola (widok, dosłownie, jak „w czystym polu”) naszą pięcioosobową delegację z Kazania przerzuciła awionetka. Na zaśnieżonym lotnisku na pięć osób naszej delegacji czekały trzy czarne samochody „Wołga”. Zawieziono nas do hotelu. W nocy odwiedziła nas jakaś miejscowa młodzież, żądna informacji o Polsce.
Nazajutrz, w czystopolskiej fabryce zegarków okazało się, że przystawka, której produkcję w Błoniu podjęliśmy w 1964 roku jest nadal u nich produkowana. Były również inne interesujące nas typy przystawek, w których należało dokonać sporo zmian, aby była pełna zamienność z naszymi wyrobami. Zaczęły się negocjacje techniczne. Rosjanie twierdzili, że nie mogą wykonać wszystkich potrzebnych nam zmian. A ja im zacząłem wskazywać, co należy w tym celu zrobić.

Zdziwili się!

Delegacja dyrektorów technicznych w Czystopolu

Byłem przecież z centrali handlu zagranicznego – handlowiec,  i to ja chcę ich - inżynierów „uczyć” w sprawach technicznych. Nie wiedzieli, że z mojej pracy w Błoniu mam duże doświadczenie w branży konstrukcji i produkcji mechanizmów zegarowych.

Pytają mnie, skąd znam tak dobrze język rosyjski i sprawy techniczne?

Powiedziałem, że uczyłem się na leningradzkiej uczelni u profesora Akselroda, a trzeba wiedzieć, że mój profesor był wielkim i znanym autorytetem w przemyśle zegarowym, również za granicami ZSRR.
Dalej sprawy potoczyły się „jak z płatka”. Uzgodniliśmy wszystko. Za niespełna pół roku radzieckie przystawki, zamiast błońskich, otrzymały polskie zakłady. Jak mówią, w tych negocjacjach, w sprawach technicznych „padła kosa na kamień”."





















Myślę, że powyższe opracowanie przybliży wielu osobom materię, jaką były przystawki balansowe, oraz realia tamtych czasów.
Pan Jerzy Bezpałko był obecny w salonie odCzasu doCzasu na spotkaniu wieńczącym wystawę "Przystanek: zegarek. Zegarki i przystawki balansowe z Błonia" w roku 2010.

Jerzy Pezpałko w salonie odCzasu doCzasu w Warszawie

Na powyższym zdjęciu pan Jerzy Bezpałko siedzi w pierwszym rzędzie, w środku - pomiędzy Profesorem Zdzisławem Mrugalskim - z lewej i Stanisławem Kordylewiczem - z prawej.







Władysław Meller

Zdjęcia przystawek balansowych - Jerzy Bezpałko
 


Polecamy także:

ETERNA kolekcja Eternity – dla miłośników stylu vintage
ETERNA kolekcja Eternity – dla miłośników stylu vintage
James Jones dokonał rzeczy fenomenalnej – stworzył dzieło, które stało się fundamentem dla jednego z największych filmowych klasyków Hollywood. Powieść Stąd do wieczności  (ang. From Here to Eternity) i ekranizacja o tym samym tytule wpisały się na s ...
Już czas spopularyzować mechanizmy Eterny - wywiad
Już czas spopularyzować mechanizmy Eterny - wywiad
Wywiad z panem Martinem Burkolter – dyrektorem Eterna Movement AG, przed jego wizytą na Dorocznym Spotkaniu Klubu Miłośników Zegarów i Zegarków 2016.   Bardzo się cieszymy, że na kilka dni przed Dorocznym Klubowym Spotkaniem możemy przeprowadzić wywi ...
CARTIER Santos 100 “Carbon” ADLC 2016
CARTIER Santos 100 “Carbon” ADLC 2016
Pierwszy zegarek serii Santos powstał już w 1904 roku. Stworzono go na cześć przyjaciela Louisa Cartiera, jakim był słynny brazylijski pionier lotnictwa Alberto Santos Dumont. Cartier Santos 100 Big Size (XL) nr ref. WSSA0006– to klasyka tego produce ...
Niezwykłe reedycje Seiko - „Żółw” i „Samurai” w nowych odsłonach
Niezwykłe reedycje Seiko - „Żółw” i „Samurai” w nowych odsłonach
Wiele firm zegarkowych w swoich planach produkcyjnych uwzględnia modę na różnego rodzaju reedycje swoich sztandarowych niegdyś modeli. Nie tak dawno temu podobnie postąpiło Seiko proponując nową wersję doskonale rozpoznawalnego i kultowego już zegark ...
Vianney Halter: Deep Space Tourbillon - geniusz zegarmistrzostwa i jego kosmiczny projekt
Vianney Halter: Deep Space Tourbillon - geniusz zegarmistrzostwa i jego kosmiczny projekt
Bazując na danych jakie podaje Federacja Szwajcarskiego Przemysłu Zegarmistrzowskiego w zeszłym roku eksport zegarków ze Szwajcarii przekroczył ponad 25 milionów sztuk. W dzisiejszych czasach, gdy takie ilości zegarków są eksportowane i gdy na rynku ...

REKLAMA

ZNAJDŹ NAS NA FACEBOOKU

REKLAMA

Victorinox

PARTNER

Partner KMIZ

REKLAMA

Junghans

Kalendarium ewolucji mechanizmów

Kalendarium ewolucji mechanizmów

REKLAMA

Aerowatch

REKLAMA

Doxa

REKLAMA

Balticus

REKLAMA

Glycine
Instagram

Zegarki i pasja na Instagramie

Podstrony producentów

Brand - Aerowatch
Brand - Alpina
Brand - Atlantic
Brand - Audemars Piguet
Brand - Aviator Swiss Made
Brand - Balticus
Brand - Bulova
Brand - Carl F. Bucherer
Brand - Certina
Brand - Chopard
Brand - Citizen
Brand - Czapek Geneve
Brand - Davosa
Brand - Doxa
Brand - Epos
Brand - Eterna
Brand - Glycine
Brand - Junghans
Brand - Longines
Brand - Maurice Lacroix
Brand - MeisterSinger
Brand - Omega
Brand - Orient
Brand - Oris
Brand - Polpora
Brand - Rado
Brand - Roamer
Brand - Schaumburg
Brand - Seiko
Brand - Steinhart
Brand - Tissot
Brand - Ulysse Nardin
Brand - Victorinox
Brand - Xicorr