Z Czystopola do Błonia, z Błonia do Czystopola. Przystawki balansowe

POWRÓT 07.09.2016 Zegarkowy świat
Z Czystopola do Błonia, z Błonia do Czystopola. Przystawki balansowe

„…Przystawka balansowa stanowi samodzielny zespół, będący regulatorem chodu, dostawiany do mechanizmu przekładni zegarów kominkowych, stołowych i innych. W zegarkach naręcznych jest ona zintegrowana z konstrukcją mechanizmu zegarka, stanowiąc całość.”

Taki fragment tekstu znajduje się w książce  „Przystanek – zegarek. Zegarki i przystawki balansowe z Błonia”. Rozdział o przystawkach balansowych został przygotowany przez pana Jerzego Bezpałko.

W dalszej części rozdziału jego autor pisze następująco:
„Produkcję przystawki balansowej uruchomiono w ZMP „Błonie” w 1964 roku. Licencyjna dokumentacja konstrukcyjna przystawki balansowej X-8, produkowanej wówczas przez Czystopolską Fabrykę Zegarków k. Kazania (ZSRR), została przekazana Polsce wraz z dokumentacją licencyjną na samochód osobowy Pobieda (polska nazwa Warszawa, produkcja w FSO), jako składnik konstrukcji zegara samochodowego do tego pojazdu.

Hala montażu zegarków i przystawek balnasowych ZMP Błonie

Produkcję zegara (bez przystawki balansowej) uruchomiono w Łódzkiej Fabryce Zegarów. Do 1964 roku żaden zakład w Polsce produkujący mechanizmy zegarowe nie podjął się produkcji przystawek. Zadanie to powierzono ZMP „Błonie”, bowiem zakład dysponował już bardzo bogatym doświadczeniem technologicznym w produkcji części do zegarka, posiadał też odpowiedni park maszynowy.

Przystawka balansowa H8

Licencyjna konstrukcja przystawki balansowej została zaadaptowana w biurze konstrukcyjnym ZMP „Błonie”, kierowanym wówczas przez mgr inż. Jerzego Bezpałko. Wprowadzono szereg istotnych udoskonaleń, między innymi zastąpiono balans z wkrętami regulacyjnymi tańszym w produkcji balansem bezwkrętowym (inż. J. Bezpałko opracował sposób regulacji dynamicznej dokładności chodu dla przystawek z balansami bezwkrętowymi).

Kontrola koła wychwytowego przystawki balansowej

Przystawka balansowa H 10

Na podstawie konstrukcji przystawki X8 (oznaczenie zakładowe: H8) w biurze konstrukcyjnym zakładu powstały przystawki H9, H10, H12, które wyeliminowały import podobnych mechanizmów ze Szwajcarii i Francji, stosowanych w produkcji zegarów ściennych i kominkowych oraz w licznikach motogodzin w Toruńskiej Fabryce Wodomierzy „Metron” i Łódzkiej Fabryce Zegarów „Poltik”. Błońskie przystawki prezentowały bardzo wysoką jakość, otrzymały najwyższy znak jakości „Q” przyznawany przez Główny Urząd Jakości i Miar.

Przystawka balansowa H11

Przystawki balansowe były produkowane w ZMP „Mera-Błonie” do 1984 roku. Po tym roku krajową produkcję zastąpiono importem z Czystopolskiej Fabryki Zegarków (ZSRR).”






















Dla tych, którzy interesują się zegarmistrzostwem i historią polskiego przemysłu, w temacie przystawek balansowych ważną jest dodatkowo, następująca uwaga:
Jako, że przystawka balansowa była elementem wykorzystywanym także w zespołach do produkcji zbrojeniowej (liczniki motogodzin), to przed rezygnacją producent musiał zapewnić dostawy takich urządzeń dotychczas zaopatrywanym zakładom z innych źródeł.

Pan Jerzy Bezpałko na łamach portalu społecznościowego zakładu Mera Błonie (http://www.mera.blonie.org/node/18) wspomina wydarzenie jakie miały miejsce, gdy błońska fabryka chciała zrezygnować z produkcji przystawek balansowych.

Przystawka balansowa H12

Relacja ta brzmi następująco:
„W okresie pracy w warszawskim „Metronexie” miałem sporo satysfakcji zawodowej, zarówno z udziału w negocjacjach cenowych, zwykle kończących się bardzo korzystnym dla nas wynikiem, oraz w załatwieniu innych ważnych spraw dla błońskiego zakładu.

Delegacja dyrektorów technicznych w Czystopolu

W 1984 roku przewodniczyłem delegacji dyrektorów technicznych i specjalistów polskich z fabryk, które stosowały w produkowanych mechanizmach zegarowych błońskie przystawki balansowe. Była to grupa kilku wyrobów z dziedziny techniki zegarowej, uruchomionych u nas w latach 60., a jeden z nich - na podstawie dokumentacji fabryki w Czystopolu, k. Kazania (wówczas Tatarska Republika ZSRR). Dyrektor błońskiej fabryki inż. Zygmunt Pasek poprosił mnie, abym załatwił import takich przystawek z ZSRR. Był to warunek, aby można było zaniechać produkcję przystawek w Błoniu, bowiem zatrudnieni przy ich produkcji pracownicy byli potrzebni nam do produkcji drukarek do komputerów, bardziej opłacalnej dla zakładu. „Namierzyłem” kontakt telefoniczny na fabrykę w Czystopolu i wkrótce nasza delegacja samolotem z Moskwy wylądowała na lotnisku w Kazaniu.

Fabryka Wostok w Czystopolu

Była zima. Czystopol jest położony na przeciwległym brzegu rzeki Leny (Kamy – przyp. redakcyjny), wówczas zamarzniętej. Latem można tam dostać się z Kazania przeprawą promową przez rzekę. Na polowe lotnisko do Czystopola (widok, dosłownie, jak „w czystym polu”) naszą pięcioosobową delegację z Kazania przerzuciła awionetka. Na zaśnieżonym lotnisku na pięć osób naszej delegacji czekały trzy czarne samochody „Wołga”. Zawieziono nas do hotelu. W nocy odwiedziła nas jakaś miejscowa młodzież, żądna informacji o Polsce.
Nazajutrz, w czystopolskiej fabryce zegarków okazało się, że przystawka, której produkcję w Błoniu podjęliśmy w 1964 roku jest nadal u nich produkowana. Były również inne interesujące nas typy przystawek, w których należało dokonać sporo zmian, aby była pełna zamienność z naszymi wyrobami. Zaczęły się negocjacje techniczne. Rosjanie twierdzili, że nie mogą wykonać wszystkich potrzebnych nam zmian. A ja im zacząłem wskazywać, co należy w tym celu zrobić.

Zdziwili się!

Delegacja dyrektorów technicznych w Czystopolu

Byłem przecież z centrali handlu zagranicznego – handlowiec,  i to ja chcę ich - inżynierów „uczyć” w sprawach technicznych. Nie wiedzieli, że z mojej pracy w Błoniu mam duże doświadczenie w branży konstrukcji i produkcji mechanizmów zegarowych.

Pytają mnie, skąd znam tak dobrze język rosyjski i sprawy techniczne?

Powiedziałem, że uczyłem się na leningradzkiej uczelni u profesora Akselroda, a trzeba wiedzieć, że mój profesor był wielkim i znanym autorytetem w przemyśle zegarowym, również za granicami ZSRR.
Dalej sprawy potoczyły się „jak z płatka”. Uzgodniliśmy wszystko. Za niespełna pół roku radzieckie przystawki, zamiast błońskich, otrzymały polskie zakłady. Jak mówią, w tych negocjacjach, w sprawach technicznych „padła kosa na kamień”."





















Myślę, że powyższe opracowanie przybliży wielu osobom materię, jaką były przystawki balansowe, oraz realia tamtych czasów.
Pan Jerzy Bezpałko był obecny w salonie odCzasu doCzasu na spotkaniu wieńczącym wystawę "Przystanek: zegarek. Zegarki i przystawki balansowe z Błonia" w roku 2010.

Jerzy Pezpałko w salonie odCzasu doCzasu w Warszawie

Na powyższym zdjęciu pan Jerzy Bezpałko siedzi w pierwszym rzędzie, w środku - pomiędzy Profesorem Zdzisławem Mrugalskim - z lewej i Stanisławem Kordylewiczem - z prawej.







Władysław Meller

Zdjęcia przystawek balansowych - Jerzy Bezpałko
 


Polecamy także:

Zegarek Vintage październik i listopad 2016 wybrany – poznajcie finalistów i zwycięzcę!
Zegarek Vintage październik i listopad 2016 wybrany – poznajcie finalistów i zwycięzcę!
Jak co miesiąc, na zaprzyjaźnionej, partnerskiej grupie Stare zegarki/Vintage watches odbył się konkurs, w którym użytkownicy wyłaniają „zegarek miesiąca”. Głównym celem współpracy oraz ideą konkursu jest zwrócenie uwagi członków grupy i naszych czyt ...
ORIS PA Charles de Gaulle Limited Edition – klasyczny zegarek pilota i hołd dla załogi flagowego lotniskowca.
ORIS PA Charles de Gaulle Limited Edition – klasyczny zegarek pilota i hołd dla załogi flagowego lotniskowca.
Oris po raz kolejny przygotował nie lada gratkę dla fanów zegarków i zarazem wszystkiego, co związane z lotnictwem. Tym razem manufaktura postanowiła w szczególny sposób uhonorować załogę flagowego francuskiego lotniskowca Charles de Gaulle, a tym sa ...
Kolekcjonerstwo z budzikiem w tle. Katarzyna Mantaj na klubowych warsztatach zegarmistrzowskich
Kolekcjonerstwo z budzikiem w tle. Katarzyna Mantaj na klubowych warsztatach zegarmistrzowskich
Jako, że wszyscy zegarkomaniacy wiedzą, że kolekcjonowanie to swego rodzaju „choroba”, więc na pewno warto poznać jej objawy, przebieg i niebezpieczeństwa z nią związane. Na szczęście ta choroba ma także swoje przyjemne strony – je także warto poznać ...
Zbigniew Urbański przyjacielem marki Glycine!
Zbigniew Urbański przyjacielem marki Glycine!
W gronie sympatyków szwajcarskiej marki zegarkowej powitaliśmy znanego dziennikarza technologicznego i prezentera, byłego rzecznika Komendy Głównej Policji. Zbigniew Urbański, wybrał niezawodną klasykę w eleganckim odcieniu granatu z gradientem – Gly ...
Czasomierze TAG Heuer uhonorowane nagrodami RED DOT DESIGN AWARD
Czasomierze TAG Heuer uhonorowane nagrodami RED DOT DESIGN AWARD
3 lipca w Essen odbyła się gala wręczania nagród Red Dot Design Awards. Red Dot Awards są przyznawane od 62 lat w Niemczech. W świecie projektowania jest to najważniejsza nagroda. Tegoroczny konkurs zebrał 5 500 zgłoszeń z ponad 54 krajów. Nagrody są ...

ZNAJDŹ NAS NA FACEBOOKU

Seiko SeikoSeiko

REKLAMA

Junghans

REKLAMA

Partner KMIZ

PARTNER

Glycine

REKLAMA

Epos

REKLAMA

Doxa

REKLAMA

Kalendarium ewolucji mechanizmów

Kalendarium ewolucji mechanizmów

Aerowatch

REKLAMA

Alpina

REKLAMA

Instagram

Zegarki i pasja na Instagramie

Historia Czystopolskiej Fabryki Zeg...
Historia Czystopolskiej Fabryki Zeg...
28.08.2016
Historia marki Atlantic – czyli jak...
Historia marki Atlantic – czyli jak...
09.09.2016

Podstrony producentów

Brand - Aerowatch
Brand - Alpina
Brand - Atlantic
Brand - Audemars Piguet
Brand - Aviator Swiss Made
Brand - Balticus
Brand - Bulova
Brand - Carl F. Bucherer
Brand - Certina
Brand - Chopard
Brand - Citizen
Brand - Czapek Geneve
Brand - Davosa
Brand - Doxa
Brand - Epos
Brand - Eterna
Brand - Frederique Constant
Brand - Glycine
Brand - Junghans
Brand - Longines
Brand - Maurice Lacroix
Brand - MeisterSinger
Brand - Montblanc
Brand - Movado
Brand - Omega
Brand - Orient
Brand - Oris
Brand - Polpora
Brand - Rado
Brand - Roamer
Brand - Schaumburg
Brand - Seiko
Brand - Steinhart
Brand - Tag Hauer
Brand - Tissot
Brand - Ulysse Nardin
Brand - Victorinox
Brand - Vostok Europe
Brand - Xicorr
Dołącz do naszego newslettera
i bądź zawsze na bieżąco