Epizod 9. Zegarek bazowy - moduł regulacji okresu oscylatora

Epizod 9. Zegarek bazowy - moduł regulacji okresu oscylatora

Tak jak każde produkowane seryjnie urządzenie pracujące w ruchu, tak samo zegarek musi mieć swoje urządzenie regulacyjne. Zmontowane z części wytwarzanych w założonych indywidualnie dla każdej z nich tolerancjach wykonawczym, w całości musi pracować w sposób zgodny z założeniami konstrukcyjnymi. Dla różnych urządzeń, inne mogą być te najważniejsze stawiane każdemu z nich wymogi. W zegarku najważniejszym takim wymogiem jest dokładność działania – precyzyjne odmierzanie upływu czasu.

Tak, jak stwierdzono w poprzednim rozdziale, za dokładność działania urządzenia zegarowego w największym stopniu odpowiedzialny jest oscylator oraz konstrukcja wychwytu. Dla konkretnego rozwiązania, dla dokładności działania regulowany może być tylko okres oscylacji balansu.

Komplikacje konstrukcji. Moduł regulacji
 

Okres balansu wzrasta wraz ze wzrostem jego momentu bezwładności względem osi obrotu (I) i długości sprężyny włosowej (L), oraz maleje wraz ze wzrostem stałej sprężystości materiału z którego wykonano sprężynę włosową (E), jej wysokości (s) i grubości (h). 
Odwołując się do tych zależności widzimy, że dla konkretnie dobranych materiałów, ciężaru balansu i przekroju sprężyny włosowej, możliwość regulacji okresu balansu tkwi tylko w zmianie bezwładności balansu i długości sprężyny włosowej. Jest zrozumiałe, że trudno byłoby rozpatrywać możliwość zmiany stałej sprężystości, grubości, czy wysokości sprężyny włosowej.
 

Jak się jednak okazuje, ten ostatni parametr, był kiedyś także wykorzystywany do zgrubnej regulacji okresu oscylatora. Dla popularnych zegarków kieszonkowych, stalowe włosy balansu w przypadku konieczności ich wymiany były dobierane (z oferowanych na rynku zestawów asortymentowych) indywidualnie dla konkretnego zegarka. Czasami były one także, już uformowane w spiralę, szlifowane przez zegarmistrzów, dla nieznacznego zmniejszenia ich wysokości.

Komplikacje konstrukcji. Moduł regulacji. Kołkowanie włosa
 

Na etapie konstrukcji, zgodnie ze wytycznymi teoretycznymi, wybierane są materiały i przyjmowane parametry geometryczne balansu i włosa. Sprężyna włosowa jest produkowana z odpowiednim zapasem i na etapie produkcji „kołkowana” (zakończenie spirali zaciskane w kołku mocującym) w odpowiednim miejscu, przy montażu w komplet balansowy. Precyzyjna regulacja poprzez zmianę bezwładności balansu, lub długości włosa odbywa się na drodze praktycznej, indywidualnie dla każdego zmontowanego i działającego egzemplarza mechanizmu.

Wydawałoby się, że trudno jest zmieniać moment bezwładności balansu, jednak jak się okazuje, zmiana tego parametru była i jest z powodzeniem wykorzystywana. Regulacja okresu balansu poprzez zmianę jego bezwładności będzie opisana w kolejnych częściach niniejszego opracowania.




Komplikacje konstrukcji. Moduł regulacji


Najprostszym i najczęściej stosowanym, sposobem regulacji okresu balansu, jest zmiana długości roboczej sprężyny włosowej, poprzez specjalny sposób ograniczenia pracy, jej części końcowej zewnętrznego zwoju. Takiemu ograniczeniu służy przesuwka regulacyjna z dwoma kołkami które zamykają miedzy sobą sprężynę, a są osadzone w przesuwnym ramieniu. Poprzez zmianę położenia ramienia, można zmieniać punkt zamknięcia włosa. Stalowa przesuwka wykonana z kołowym otworem, posiada rozcięcie na obwodzie i dzięki temu, jest mocowana sprężyście na oprawie górnego kamienia łożyskowego balansu.

Komplikacje konstrukcji. Moduł regulacji

Przy obrocie ramienia przesuwki, ulegają zmianie długości „czynnego” i „biernego” odcinka sprężyny włosowej. W czasie pracy mechanizmu, bierny odcinek sprężyny włosowej podlega skręcaniu i rozprężaniu, tylko w ograniczonym zakresie na jaki pozwala odległość między kołkami regulatora.

Komplikacje konstrukcji. Moduł regulacji

Dla komfortu, regulację przeprowadza się zwykle za pomocą przeciwległego, wydłużonego ramienia przesuwki. Manualny przesuw ramienia przesuwki regulacyjnej spoczywającego na mostku balansu, powoduje przesunięcie ramienia z kołkami obejmującymi sprężynę włosową. Inne bardziej precyzyjne metody zmiany położenia przesuwki, będą opisane w dalszej części tego opracowania. W popularnych kieszonkowych zegarkach z wychwytem cylindrowym, ramię przesuwki było ukształtowane w taki sposób, że wystając poza wewnętrzny dekiel koperty umożliwiało prowadzenie regulacji przez samego właściciela zegarka. W taki sposób wykonana przesuwka regulacyjna otrzymała popularną nazwę „rukier”

Komplikacje konstrukcji. Moduł regulacji


Tak o zbyt nerwowym używaniu rukiera w zegarku (a nie jak dziś czytając można byłoby sądzić w gospodarce) pisał poeta już w roku 1907:

…Tak, tak! To rzecz znajoma; dzisiaj w całym świecie
Taka sama niepewność wszystkich ludzi gniecie,
W każdym państwie i kraju – nie wiem z jakiej racji,
Panuje dziś gorączka ciągłej regulacji,
To w tył to naprzód pchają bez żadnej przyczyny
Rukiery i wskazówki – ze szkoda machiny. …

/Kajetan Kraszewski, U zegarmistrza, Tygodnik Ilustrowany 1907
 

W naszym bazowym mechanizmie, dysponujemy regulacją dokładności chodu za pomocą przesuwki, z przeciwramieniem pozwalającym na prostą, manualną zmianę jej położenia.


Władysław Meller


Publikacje współtworzące dotychczasową całość tego opracowania: http://zegarkiipasja.pl/wiedza/komplikacje-konstrukcji-mechanizmow

 


 

Polecamy także:

Video recenzja: SEIKO Grand Seiko Spring Drive Chronograph Black Ceramic Edition
Video recenzja: SEIKO Grand Seiko Spring Drive Chronograph Black Ceramic Edition
Zapraszamy do obejrzenia video recenzji modelu Grand Seiko Spring Drive Chronograph Black Ceramic Edition japońskiej marki SEIKO. Nasz redakcyjny kolega Adrian prezentował ten model niedawno w formie klasycznej recenzji. Wówczas we wstępie napisał ta ...
CERTINA DS First Lady Ceramic Moon Phase - "Czarodziejka z księżyca"
CERTINA DS First Lady Ceramic Moon Phase - "Czarodziejka z księżyca"
Sailor Moon to popularna kresówka z gatunku mangi, której szczyt popularności przypadł na połowę lat 90. XX wieku. Autorką historii oraz ilustratorką była jedna osoba – Naoko Takeuchi. W ciągu zaledwie 6 lat powstały 52 części. Bajka opowiada o dziew ...
Video recenzja: Steinhart Marine Chronometer II Rome
Video recenzja: Steinhart Marine Chronometer II Rome
Zapraszamy do obejrzenia video recenzji modelu Marine Chronometer II Rome niemieckiej marki Steinhart. Nasz redakcyjny kolega Adrian prezentował ten model w formie klasycznej recenzji na początku grudnia ubiegłego roku. Wówczas we wstępie napisał tak ...
CARTIER Santos 100 “Carbon” ADLC 2016
CARTIER Santos 100 “Carbon” ADLC 2016
Pierwszy zegarek serii Santos powstał już w 1904 roku. Stworzono go na cześć przyjaciela Louisa Cartiera, jakim był słynny brazylijski pionier lotnictwa Alberto Santos Dumont. Cartier Santos 100 Big Size (XL) nr ref. WSSA0006– to klasyka tego produce ...
Recenzja: Steinhart Marine Regulator White
Recenzja: Steinhart Marine Regulator White
Całkiem niedawno mieliśmy okazję testować zegarek marki Steinhart - model Marine Chronometer II. Piękny, klasyczny czasomierz z białą, czytelną tarczą. Zrobił na mnie dobre wrażenie - jednakże wiele osób jako zarzut stawia jego niebagatelne wymiary. ...

Tagi:

REKLAMA

ZNAJDŹ NAS NA FACEBOOKU

REKLAMA

Balticus

PARTNER

Partner KMIZ

REKLAMA

Doxa

REKLAMA

Junghans

REKLAMA

Aerowatch

Kalendarium ewolucji mechanizmów

Kalendarium ewolucji mechanizmów

REKLAMA

Atlantic AtlanticAtlantic

REKLAMA

Glycine
Instagram

Zegarki i pasja na Instagramie

Meistersinger - jednowskazówkowe sp...
Meistersinger - jednowskazówkowe sp...
28.10.2015
Nixon. Rock i wyjątkowe zegarki
Nixon. Rock i wyjątkowe zegarki
10.11.2015

Podstrony producentów

Brand - Aerowatch
Brand - Alpina
Brand - Atlantic
Brand - Audemars Piguet
Brand - Aviator Swiss Made
Brand - Balticus
Brand - Bulova
Brand - Carl F. Bucherer
Brand - Certina
Brand - Chopard
Brand - Citizen
Brand - Czapek Geneve
Brand - Davosa
Brand - Doxa
Brand - Epos
Brand - Eterna
Brand - Frederique Constant
Brand - Glycine
Brand - Junghans
Brand - Longines
Brand - Maurice Lacroix
Brand - MeisterSinger
Brand - Movado
Brand - Omega
Brand - Orient
Brand - Oris
Brand - Polpora
Brand - Rado
Brand - Roamer
Brand - Schaumburg
Brand - Seiko
Brand - Steinhart
Brand - Tag Hauer
Brand - Tissot
Brand - Ulysse Nardin
Brand - Victorinox
Brand - Xicorr
Dołącz do naszego newslettera
i bądź zawsze na bieżąco