Błonie 1958-1968. Znaki zapytania

POWRÓT 30.11.2015 Zegarkowy świat
Błonie 1958-1968. Znaki zapytania

Mimo, że tak wiele osób interesuje się polskimi zegarkami z Błonia, mino że wielu jest kolekcjonerów tych wyrobów, zorganizowano wystawę i powstała o nich książka, to wiele detali ich dotyczących nie wyjaśnionych. Dlaczego?


Wciąż brakujące dane
Obok zebranych i usystematyzowanych w książce „Przystanek: zegarek…” informacji, wciąż wiedza o błońskich czasomierzach i procesie ich produkcji pozostaje niepełna. Poza sposobem wyboru marki Błonie (w radiowym konkursie), jej eksportową - obcojęzycznie brzmiącą wersją – Blonex i typowo polsko brzmiącymi nazwami pozostałych, nie ma żadnych sugestii, co do wyboru nazw handlowych konkretnych modeli zegarków.

Błonie - tak wiele niewiadomych





Przekaz że wkład w projektowanie tarcz miał prof. Jan Krzysztof Meisner, podany w Słowniku Projektantów Polskich, jest nieprawdziwy, jako że prace tegoż projektanta pozostały tylko projektami i nigdy nie weszły do produkcji. W książce „Przystanek: zegarek…” ta nieścisłość została sprostowana. Już po wydaniu tejże byli pracownicy Błonia przekazali informacje, że tarcze były projektowane w nieznanej im firmie poza zakładem, stwierdzając także, że na miejscu „była tylko jedna osoba o zbliżonej profesji”.


Z wyjątkiem wskazania osoby inż. Kazimierza Żelazkiewicza nie ma danych żadnych innych osób zatrudnionych w fabryce, nawet tych, których udział w wytworzeniu polskiego mechanizmu czy innych elementów był bezcenny i wykraczał zdecydowanie poza ramy oczekiwanych na ich stanowiskach umiejętności i zaangażowania. Tego typu informacje warto byłoby zebrać honorując osoby i ich niezwykłe warsztatowe i produkcyjne osiągnięcia.

Błonie - tak wiele niewiadomych




Nieznane są – prawdopodobnie nie są zachowane, dane dotyczące struktury produkcji, liczby egzemplarzy w każdym z modeli, liczby egzemplarzy wytwarzanych w polskich kopertach, z błońskimi tarczami. Nie ma żadnych danych dotyczących eksportu zegarków z Błonia, co znacznie zubaża stan wiedzy na temat polskiej fabryki. Zgodnie z przekazem pracowników, zegarki te, szczególnie w pozłacanych radzieckich kopertach, były chętnie kupowane choćby przez kraje z Bliskiego Wschodu.


Nie ma żadnych wskazówek co do nazwy modelu lub modeli, w którym (lub których) były montowane własne mechanizmy, z serii testowej wyprodukowanej w błońskiej fabryce.

Błonie - tak wiele niewiadomych


Zaskoczeniem jest także brak możliwości jednoznacznego ustalenia rodzaju mechanizmu (sposobu jego wykończenia) zastosowanego w ostatniej serii 1700 sztuk zegarków Blonex Antymagnetyczny, kierowanej do oficerów polskiego lotnictwa. Brak przekazów osobowych, dokumentów i zaprzeczające jakiejkolwiek systematyce, wcale nie pojedyncze egzemplarze znajdujące się na rynku, nie pozwoliły na konkretne ustalenia w tym zakresie. Jest to o tyle dziwne, że produkcja modelu Blonex Antymagnetyczny była ostatnią, a do tego limitowaną, więc wydawałoby się, że najłatwiejszą dla ustalenia takich danych.







W książce „Przystanek: zegarek…” nie zaprezentowano pojawiających się, szczególnie na internetowych aukcjach, modeli wyjątkowych, co do których nie ma pewności, czy rzeczywiście powstały w Błoniu. Takich właśnie wskazówek, szczególnie potwierdzających wyjątkowość modelu, oczekują wszyscy właściciele nietypowych zegarków.


Błonie - tak wiele niewiadomych


Dlaczego tak jest?
Na pewno nie można się zasłaniać upływem lat, bo czymże jest takie pół wieku, lub nieznacznie więcej, w stosunku do upływu czasu dla prowadzonych, innych badań historycznych. Niezbędny jest dłuższy okres przeznaczony na zbieranie informacji na interesujący nas temat, a zapewne także większy profesjonalizm badawczy i systematyczność poszukiwań.







Stan badań – skąpe informacje dotyczące fabryki zegarków w Błoniu ma szczególne, bo stricte polityczne uwarunkowania – znaczący wpływ na dzisiejszy brak informacji miała na pewno prowadzona tam produkcja specjalna i związany z nią obowiązek zachowania tajemnicy państwowej.


Wielkie znaczenie dla dziejów zakładu i sposobu informowania o nim i jego wyrobach w mediach miała polityczna decyzja o wstrzymaniu produkcji własnych (tj. polskich) mechanizmów. To spowodowało unikanie przez media całej tematyki produkcji w Błoniu, w myśl przestrogi „nie dotykać polityki”. Dla odmiany zupełnie naturalną przyczyną, choć będącą konsekwencją decyzji politycznej, był brak zainteresowania mediów dla „zwykłej montażowej produkcji”.

Błonie - tak wiele niewiadomych




To wieloletnie, oficjalne lekceważenie błońskich wyrobów i ich nieobecność w ogólnodostępnych mediach, można wskazać jako przyczynę późniejszego długiego okresu braku zainteresowania dla tych wyrobów. Wpływ na brak popularności miało na pewno także, utrudniające usystematyzowanie informacji „pomieszanie z poplątaniem” pomiędzy elementami importowanymi i produkowanymi na miejscu, szczególnie, że to pomieszanie dotyczyło nie jednego, a kilku z elementów zegarka. Dla odmiany dzisiejsze, tropienie i ustalanie, które z elementów konkretnych zegarków pochodzą z fabryki w Błoniu, a które nie, stało się fascynującą zabawą dla kolekcjonerów. Powyższe tezy potwierdza eksplozja popularności tzw. „Błoniaków”, zaobserwowana po ostatnich publikacjach tematycznych.


Ważnym, a nie wskazanym do tej pory powodem braku zainteresowania zegarkami był bardzo opłacalny okres działalności od początku lat siedemdziesiątych poprzedniego wieku. Wobec trafnych decyzji o zakupie nowych licencji dla błońskiej fabryki, w dobie „zachwytu nad licencyjnym rozwojem kraju”, nikt nie zarchiwizował informacji o zegarkowej produkcji. Zakład w Błoniu został przebranżowiony, a udana produkcja drukarek przyniosła firmie wyłączność na taką produkcję w całym bloku socjalistycznym, przyznaną przez RWPG [Rada Wzajemnej Pomocy Gospodarczej]. Także kolejne wdrożenia produkcyjne, nie powodowały – może poza sentymentem – chęci powrotu do zegarkowych czasów.


Dla pełnego udokumentowania błońskiej produkcji zegarowej na pewno najbardziej dotkliwy jest brak archiwum zakładu (brak informacji o jego zachowaniu). Trudno byłoby oczekiwać, by od zakończenia zegarkowej produkcji dokumenty aż do momentu likwidacji zakładu (2003 r.) były w pełni przechowywane, ale wszystko, co ewentualnie mogło pozostać, zostało zutylizowane wskutek postępowania syndyka.

Błonie - tak wiele niewiadomych




Podsumowanie
Podsumowując stan wiedzy na temat zegarków z Zakładów Mechaniczno-Precyzyjnych Błonie - z pierwszej i jedynej polskiej fabryki zegarków, oraz na temat samego zakładu, trudno oprzeć się refleksji, że skąpy stan posiadania wszelkich archiwaliów i dokumentacji, dotyczy nie tylko tej jednostki, z grona doskonale działających w okresie PRL-u. Produkcja omawianej firmy jeszcze do niedawna nie była traktowana w kategoriach historycznych (dzieje zegarmistrzostwa, wytwórczości w Polsce) i artystycznych (wzornictwo), a zakładowe archiwum – jako rodzaj źródła wiedzy na ten temat.



To lekceważenie doprowadziło do zniszczenia tegoż archiwum, rozproszenia informacji, dziś często już niedostępnych (np. wspomnienia i informacje od pracowników). Skutkiem tego mamy teraz niemal więcej pytań niż odpowiedzi na temat Błonia.

Błonie - tak wiele niewiadomych




Podobny los dotknął inne zakłady o zegarowej produkcji utworzone w kraju po 1945 roku: Państwową Fabrykę Zegarów w Łodzi (później Zakłady Mechaniki Precyzyjnej MERA POLTIK, Sp. z o. o.), Dolnośląską Fabrykę Zegarów w Świebodzicach (dawna wytwórnia Gustawa Beckera), Fabrykę Zegarów Wieżowych w Srebrnej Górze, Toruńską Fabrykę Zegarów w Toruniu (później METRON CLOCKS Sp. z o. o.). W tym kontekście każda informacja na temat fabryki w Błoniu i jej wyrobów jest ważna i cenna.


Wydaje się, że dla ich gromadzenia największe znaczenie może mieć aktywność lokalnej błońskiej społeczności i zegarkowych fascynatów jak choćby tych z Klubu Miłośników Zegarów i Zegarków.
Obowiązek ten może także przyjąć na siebie szczycąca się spuścizną błońskich zegarków i zarejestrowana na właśnie w Błoniu nowa-stara zegarkowa firma „Błonie”.



Na pewno wzrostu zainteresowania zegarkami błońskimi i powiększania się zasobów informacyjnych można życzyć wszystkim zainteresowanym tymi zagadnieniami, a w szczególności licznej grupie osób fascynującej się zegarkami z Błonia


Władysław Meller



Polecamy także:

Błonie BH300 - zegarek w hołdzie dla polskich lotników dywizjonu bombowego
Błonie BH300 - zegarek w hołdzie dla polskich lotników dywizjonu bombowego
Marka Błonie wypuszcza na rynek swój czwarty zegarek – BH300 inspirowany historią Dywizjonu 300, pierwszej polskiej jednostki bombowej walczącej w RAF. Z tej okazji marka dotarła też do porucznika Stanisława Nawarskiego - jednego z ostatnich żyjących ...
Video recenzja: SEIKO Presage Multi-hand Automatic SPB041
Video recenzja: SEIKO Presage Multi-hand Automatic SPB041
Zapraszamy do obejrzenia video recenzji czasomierza japońskiej marki Seiko z kolekcji Presage, który wzbudza bardzo dużo pozytywnych emocji i cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem ze strony naszych Czytelników, a który to prezentowaliśmy kilka dni ...
Roamer of Switzerland - Lady Sweetheart Automatic
Roamer of Switzerland - Lady Sweetheart Automatic
Nieprzerwanie, od 20 lat francuski ekskluzywny hotel Crillon organizuje Bal Debiutantek. Wydawać by się mogło, że w dobie emancypacji kobiet oraz wyrównywania wszelkich dysproporcji społeczno – kulturowych takie wydarzenie nie ma racji bytu. Nic bard ...
Już w ten weekend przenosimy się do innej strefy… czasowej!
Już w ten weekend przenosimy się do innej strefy… czasowej!
Jak co roku, w ostatnią niedzielę października nachodzi czas na...zmianę czasu, a to wiąże się oczywiście z koniecznością przestawienia naszych zegarów i zegarków. Zmiana czasu z letniego na zimowy już w ten weekend! Zmiana czasu następuje dwa razy w ...
OMEGA z Nicole Kidman w Pekinie - świętowanie kobiecego zegarmistrzostwa.
OMEGA z Nicole Kidman w Pekinie - świętowanie kobiecego zegarmistrzostwa.
OMEGA z dumą świętowała bogate dziedzictwo w dziedzinie kobiecego zegarmistrzostwa, podczas wyjątkowego dnia w Pekinie, w całości poświęconego zegarkom dla kobiet. Gwiazdą wieczornego wydarzenia była laureatka Oscarów, aktorka Nicole Kidman. Od ponad ...

Tagi:

REKLAMA

ZNAJDŹ NAS NA FACEBOOKU

Doxa

REKLAMA

Partner KMIZ

PARTNER

Junghans

REKLAMA

Glycine

REKLAMA

Alpina

REKLAMA

Kalendarium ewolucji mechanizmów

Kalendarium ewolucji mechanizmów

Atlantic AtlanticAtlantic

REKLAMA

Aerowatch

REKLAMA

Instagram

Zegarki i pasja na Instagramie

Nowości JUNGHANS 2015-2016
Nowości JUNGHANS 2015-2016
27.11.2015
Kamienie łożyskowe w zegarkach
Kamienie łożyskowe w zegarkach
04.12.2015

Podstrony producentów

Brand - Aerowatch
Brand - Alpina
Brand - Atlantic
Brand - Audemars Piguet
Brand - Aviator Swiss Made
Brand - Balticus
Brand - Bulova
Brand - Carl F. Bucherer
Brand - Certina
Brand - Chopard
Brand - Citizen
Brand - Czapek Geneve
Brand - Davosa
Brand - Doxa
Brand - Epos
Brand - Eterna
Brand - Frederique Constant
Brand - Glycine
Brand - Junghans
Brand - Longines
Brand - Maurice Lacroix
Brand - MeisterSinger
Brand - Movado
Brand - Omega
Brand - Orient
Brand - Oris
Brand - Polpora
Brand - Rado
Brand - Roamer
Brand - Schaumburg
Brand - Seiko
Brand - Steinhart
Brand - Tag Hauer
Brand - Tissot
Brand - Ulysse Nardin
Brand - Victorinox
Brand - Vostok Europe
Brand - Xicorr
Dołącz do naszego newslettera
i bądź zawsze na bieżąco