Zakazane i wątpliwe zwroty

POWRÓT 01.01.2014 Zegarkowy świat
Zakazane i wątpliwe zwroty

W branżowych, zawodowych opracowaniach pojawiają się sformułowania, które z punktu widzenia, czy to logiki, czy też zawodowego profesjonalizmu są niepoprawne. Warto je podawać i wyjaśniać na czym polega ich niepoprawność, by unikać złego naśladownictwa, czy też ich powielania w kolejnych miejscach. Jest to o tyle ważne, że każdy z piszących o zegarkach, chce używać nowych i skupiających uwagę czytelnika określeń, które jednak nie mogą mijać się z logiką, czy nijak się mieć do zegarmistrzostwa. Na tego typu błędy w publikacjach fachowych, będziemy zwracać szczególną uwagę...

W branżowych, zawodowych opracowaniach pojawiają się sformułowania, które z punktu widzenia, czy to logiki, czy też zawodowego profesjonalizmu są niepoprawne. Warto je podawać i wyjaśniać na czym polega ich niepoprawność, by unikać złego naśladownictwa, czy też ich powielania w kolejnych miejscach. Jest to o tyle ważne, że każdy z piszących o zegarkach, chce używać nowych i skupiających uwagę czytelnika określeń, które jednak nie mogą mijać się z logiką, czy nijak się mieć do zegarmistrzostwa. Na tego typu błędy w publikacjach fachowych, będziemy zwracać szczególną uwagę, bo o ile zegarkowe nieścisłości w popularnych tekstach pozostają zwykle tylko drobnymi błędami, to w opracowaniach zawodowych urastają do miana urągających prawdzie.

W tym miejscu musimy także prosić naszych czytelników, o zwracanie uwagi na ewentualne nasze błędy i z góry za ewentualne nasze pomyłki przeprosić. Też się uczymy.
Regularnie pojawiające się sformułowania, co do których mamy zastrzeżenia, będą pojawiać się sukcesywnie na poniższej liście i dalej już z precyzyjnym wyjaśnieniem dlaczego się tutaj znalazły.
O pojawiających się sporadycznie, nie chcemy tutaj pisać. O takich informacjach, szczególnie tych z gatunku śmiesznych, czy żenujących będziemy pisać w dziale „Z przymrużeniem oka”.

Zakazuje się używania zwrotów:
1. ”Zegarek skomplikowany”
2. ”Zegarek opakowany w kopertę”
3. ”Automatyczny mechanizm”, „automatyczny zegarek”
4. ”Półwahnięcie”
5. „Zegarek jest napędzany…”, „Jako napęd jest używany…”
6. „Wrzeciono balansu”, „Wychwyt wrzecionowy”
7. „Kaliber” jako zamiennik dla słowa mechanizm










Wątpliwe, dyskusyjne są też zwroty:
1. „Zegarek z chronografem”
2. „Bezel koperty”


Wyjaśnienie zastrzeżeń dla podanych powyżej często spotykanych sformułowań:

1.”Zegarek skomplikowany”.
Zakazane dla zegarków zwroty, zegarki i pasja

Sformułowania: „zegarek skomplikowany”, czy też „zegarek z komplikacjami”, pojawiają się bardzo często w materiałach o zegarkach. W opracowaniu na ten temat, na naszym portalu piszemy następująco:
„Poprawne sformułowanie – „zegarek z dodatkowymi elementami komplikującymi konstrukcję jego mechanizmu” potocznie i często występuje zamiennie z bardzo nieszczęśliwie brzmiącymi określeniami „zegarki skomplikowane”, czy „zegarki z komplikacjami”. Wyrażenia te wywodzą się oczywiście z języka angielskiego (pewnie nawet z francuskiego), ale słowo pierwotne: „complicated” należałoby tłumaczyć raczej jako: „złożony” i odnosić do konstrukcji samego tylko mechanizmu zegarka. Zegarek może mieć mechanizm o: złożonej konstrukcji, wyższym stopni komplikacji, czy być wyposażony w dodatkowe elementy, komplikujące jego konstrukcję. Nawet przyjmując tylko dla tego wywodu, ulubione twierdzenie prawdziwych miłośników zegarków, że czasomierze mechaniczne mają duszę, to analizując określenie „zegarki skomplikowane”, musielibyśmy przypisać je raczej do sfery psychicznej zegarka, której to żaden z najzagorzalszych nawet fanów zegarków, nie próbuje w nich odnajdować.”

2. „Zegarek opakowany w kopertę”.
Zakazane dla zegarków zwroty, zegarki i pasja

W jednym z naszych drukowanych magazynów branżowym, oraz w jego internetowej wersji, bardzo często niestety, powtarzane jest sformułowanie, jakoby zegarek czy może mechanizm był „opakowany w kopertę”.
Przykład: „ W tym roku kultowa Carrera pojawiła się opakowana w kopercie…”
Niestety ta przypadłość powtarzana do znudzenia rozszerza się i dziś można ją znaleźć także w innych tekstach zegarkowych. Jak wszyscy wiemy, opakowanie jest niezależne od danego wyrobu, służąc tylko i wyłącznie do bezpiecznego i/lub dekoracyjnego jego podania. Określenie „opakowany” sugeruje, że mechanizm może znajdować się w czymś innym niż zegarkowa koperta, lub że dla danego istniejącego zegarka, a właściwie mechanizmu z tarczą, można bez problemu samemu, indywidualnie zmienić kolor/materiał „opakowania”. Jak teraz dokładniej widać tego typu zapis jest zupełnie bez sensu.
Stwierdzenie „Carrera opakowana w złotą kopertę”, brzmi tak samo, jak gdybyśmy powiedzieli, iż „samochód opakowany jest w taką lub inną karoserię”, a "samolot opakowany jest w poszycie... samolotu".


3. „Automatyczny mechanizm”, „automatyczny zegarek”.
Zakazane dla zegarków zwroty, zegarki i pasja

Bardzo często i w wielu miejscach pojawia się sformułowanie „Mechanizm automatyczny”, co sugerowałoby, że mechanizm działa w sposób automatyczny. Oczywiście takie stwierdzenie jest pewnym skrótem myślowym, problem jednak w tym, że jest ono mylące. Automatycznym jest mechanizm naciągu zegarka, lub inaczej - mechanizm zegarka posiada automatyczny naciąg sprężyny. Poprawnie, przynajmniej w branżowych materiałach powinniśmy pisać: „Mechanizm z automatycznym naciągiem sprężyny” lub skracając: „mechanizm z automatycznym naciągiem”. Określenia; „mechanizm automatyczny”, „zegarek automatyczny” wprowadzają w błąd osoby analizujące znaczenie tego zwrotu, a nie interesujące się zegarkami.
Dla odmiany określanie „automat” dla zegarka z automatycznym naciągiem, wydaje się być także swego rodzaju skrótem, ale przede wszystkim sformułowaniem potocznym - slangowym i jako takie można traktować jako poprawne w potocznej mowie.

 4. „Półwahnięcie”.
Zakazane dla zegarków zwroty, zegarki i pasja

Na szczęście to błędne sformułowanie powoli zostaje eliminowane z języka zawodowego, co jest przede wszystkim zasługą zdecydowanej reakcji Profesora Zdzisława Mrugalskiego. Genezą tego nieszczęsnego określenia jest niemieckie słowo „Halbschwingungen” (połowa okresu, wibracja) – czyli wahnięcie, błędnie tłumaczone na język polski jako „półwahnięcie”.
Zwrot ten był przez pewien czas nagminnie powielany.

5. „Zegarek jest napędzany…”, „Jako napęd jest używany…”.
Zakazane dla zegarków zwroty, zegarki i pasja

Wydaje się, że powyższe sformułowania zostały bezkrytycznie zaadoptowane z branży samochodowej. Jednak o ile w przypadku branży motoryzacyjnej, to samochód jest rzeczywiście napędzany poprzez silnik (silnik samochodu jest jednostką napędową) i dzięki niemu możliwy jest jego ruch, to  mechanizm nie napędza zegarka (nie wprawia go w ruch). Mechanizm zegarka posiada zespół napędu, którego najważniejszym elementem jest sprężyna napędowa. Zespół napędu, napędza tenże mechanizm (powoduje choćby ruch przekładni). Ewentualnie można byłoby zasugerować, że wskazówki są napędzane poprzez mechanizm, ale to „oczywista oczywistość”.

6. „Wrzeciono balansu”. „Wychwyt wrzecionowy”.
Zakazane dla zegarków zwroty, zegarki i pasja

Sformułowania te, już od dość dawna goszczą w naszym zawodowym języku, bo niestety zostały błędnie wprowadzone przez nestorów polskiego zegarmistrzostwa – braci Podwapińskiego i Bartnika.
W wyniku ingerencji Profesora Zdzisława Mrugalskiego, w ostatnich wydaniach ich książek, te błędne sformułowania były już eliminowane przez tych znanych autorów.
Ich genezą jest błędne tłumaczenie z języka niemieckiego. Wrzeciono w języku niemieckim nazywa się „szpindel”. Samo słowo „szpindel” ma jednak w języku niemieckim wiele znaczeń. Tylko jednym z nich jest wrzeciono.
W języku polskim określenie „wrzeciono” jest jednoznaczne. Wrzeciono jest elementem wykonującym ruch obrotowy tylko w jednym kierunku. Tak więc, nie można nim określać balansu, czy samego tylko koła balansowego.
Przedstawiony na obrazku wychwyt, poprawnie nazywa się wychwytem szpindlowym lub łopatkowym.
Tych, których nie udało nam się przekonać, zachęcamy do zaśpiewania piosenki:
„Kręć się kręć wrzeciono…”. Dzięki tej przyśpiewce możemy sobie łatwo przypomnieć, jak działa wrzeciono, o którym nikt nie śpiewa, że kręci się w te i z powrotem, lub że balansuje!
Po wyjaśnieniu powyższego, chyba nie ma potrzeby rozwodzenia się o niepoprawności używania słowa "wrzeciono" w stosunku do koła balansu?. W zegarach, czy zegarkach nie ma wrzeciona, ani wychwytu o takiej nazwie.






7. „Kaliber” jako synonim dla słowa mechanizm.
Zakazane dla zegarków zwroty, zegarki i pasja

W opisach zegarków bardzo często, nawet można zaryzykować stwierdzenie, że coraz częściej, stosowane są zamiennie słowa: kaliber i mechanizm. Takie zjawisko jest wynikiem chęci unikania powtórzeń dla często używanych słów, ale także próbą niektórych autorów, do górnolotnego wyrażania się na zegarkowe tematy.
Słowo mechanizm jest wszystkim doskonale znane, ale czy słowo „kaliber” znaczy dokładnie to samo?

W Encyklopedii PWN (http://sjp.pwn.pl/szukaj/kaliber) pod hasłem „kaliber” jest napisane:

1. «średnica lufy broni palnej albo kuli lub pocisku mierzona w calach lub milimetrach»

2. «wielkość czegoś»

3. «znaczenie lub wartość jakiejś rzeczy, osoby lub zdarzenia»

Branżowe znaczenie słowa kaliber jest wyjaśnione w 12-tym tomie „Zegarmistrzostwa” – braci z Niepokalanowa. Jest tam napisane:
Kaliber zegarka – typ mechanizmu oznaczony cyframi i literami, które określają wymiary, kształt i układ poszczególnych części mechanizmu, czyli zespół cech wyróżniających jeden mechanizm od drugiego.

Tak więc w zegarmistrzostwie słowo „kaliber zegarka” jest oznaczeniem literowo-cyfrowym odnoszącym się nie tylko do wskazywanej encyklopedią wielkości mechanizmu, ale także do jego budowy. Oczywiście słowo kaliber występuje zawsze ze słowem mechanizm, którego wielkość (zwykle w liniach paryskich) i rodzaj określa.
Tak więc, jak zgodnie z powyższym wywodem widać, że słowo kaliber nie jest synonimem dla słowa mechanizm.

Wobec dominacji pojedynczych producentów z jednej strony i wzrostu znaczenia wyrobów manufakturowych – z drugiej, oznaczenie kalibru mechanizmu straciło na swoim znaczeniu. W informacjach międzyfirmowych operuje się wprawdzie kalibrem mechanizmu, ale samo słowo „kaliber” jest często pomijane. W informacjach wewnątrzfirmowych wprowadza się przykładowo kody mechanizmu – które są odpowiednikami kalibrów, ale nie muszą zachowywać branżowej systematyki.

Do niedawna, na etapie produkcji, znajomość kalibru mechanizmu była wystarzającą dla powzięcia pewności o możliwości jego zastosowania dla konkretnej koperty, oraz determinowal on wielkość zegarka. Z tego powodu słowo „kaliber” jest tak popularne w branży, ale nie jest ono odpowiednikiem słowa mechanizm.

Wątpliwe i dyskusyjne są też zwroty:

1. „Chronograf”, „Zegarek z chronografem”.
Zakazane dla zegarków zwroty, zegarki i pasja

Słowo chronograf pochodzi od połączenia greckich słów „chronos” (czas) i „grapho” (piszę).
W 1821 rok, francuski zegarmistrz Mathieu Rieussec, skonstruował zegar, do pomiaru czasu podczas wyścigów konnych na Champ de Mars w Paryżu. Zegar ten nazwał chronografem sekundowym.
Zamocowany na końcu wskazówki tego zegarka pojemnik z tuszem znaczył początek i koniec pomiaru.
Zgodnie z definicjami podanymi przez Profesora Zdzisława Mrugalskiego poprawnie nazywamy:
„chronograf” – przyrząd do pomiaru i rejestrowania wyników pomiaru czasu.
„stoper” – sekundomierz, urządzenie do pomiaru krótkich odcinków czasu.





Wobec międzynarodowego przyjęcia się słowa chronograf dla zegarków ze stoperem, trudno jest myśleć o szybkiej zmianie tej definicji. Z drugiej strony coraz więcej pojawia się głosów, co do niepoprawności tej nazwy. Firma Chronoswiss, prawdopodobnie jako pierwsza, dla podkreślenia poprawności nazewnictwa zegarek ze stoperem nazwała Chronoscope. Wydaje się, że bez zmiany międzynarodowego nazewnictwa, trudno myśleć o zmianie tylko w języku polskim. Na szczęście coraz częściej pojawiają się odpowiednie notki, przy słowie „chronograf”. Należy jednak cały czas starać się, zwracać uwagę na tę ułomność językową i w miarę możliwości używać określeń: stoper i zegarek ze stoperem.

2. „Bezel koperty”
Zakazane dla zegarków zwroty, zegarki i pasja

W naszych polskich opisach zegarków, luneta koperty, czy ramka szkła bywają nazywane z angielska „bezel”. Jeszcze gorzej takie określenie brzmi, jeśli ktoś próbuje to angielskojęzyczne słowo odmieniać według reguł naszej polskiej gramatyki.
Słowo „bezel” – będzie typowym makaronizmem, jeśli sami je spopularyzujemy. Wydaje się, jednak że jest to zupełnie niepotrzebne, bo nie jest ono na tyle niezbędne, by trzeba je było na siłę wciskać do naszego polskiego języka.
Mamy doskonale pasujące słowa: „luneta”- gdy pierścień jest tylko elementem dekoracyjnym, czy ramka szkła – gdy jest elementem w którym osadzane jest szkło. Możemy także używać ogólnego określenia - „pierścień koperty”.
„Bezel” w naszym polskim języku jest zupełnie niepotrzebny.


 Władysław Meller

Polecamy także:

Koperty zegarków z metali popularnych. Tytan versus stal szlachetna
Koperty zegarków z metali popularnych. Tytan versus stal szlachetna
Porównując różne zegarki pod kątem materiału z którego wykonane zostały ich koperty, dla metali popularnych (czyli bez uwzględniania metali szlachetnych) najczęściej bierzemy pod uwagę modele, których obudowy zostały wykonane ze stali szlachetnej, lu ...
1820 - Druga strefa czasowa
1820 - Druga strefa czasowa
W 1820 roku Jean-François Bautte prekursor pomiaru czasu dla podróżników i założyciel firmy zegarmistrzowskiej (w 1906 roku została wchłonięta przez Girard-Perregaux) skonstruował zegarek kieszonkowy wyposażony w mechanizm wskazujący dwa oddzielne cz ...
Testujemy: CITIZEN Bluetooth Watch
Testujemy: CITIZEN Bluetooth Watch
Przeglądając półki prezentujące zegarki oferowane w sklepach lub zdjęcia w Internecie nie jesteśmy w stanie wypatrzeć wszystkich ciekawych modeli, jakie oferują nam firmy zegarkowe. Jestem pewien, że każdy z nas ma jakieś konkretnie sprecyzowane pref ...
Testujemy: Fossil Q Founder – codzienność, niecodzienność… ze smartwatchem
Testujemy: Fossil Q Founder – codzienność, niecodzienność… ze smartwatchem
Minęło już kilka lat, odkąd zacząłem swoją przygodę z branżą zegarmistrzowską. Od początku rozwój mojej fachowej wiedzy skupiał się wyłącznie na typowych, tradycyjnych zegarkach: kwarcowych czy też mechanicznych. Smartwatche nigdy nie były w kręgu mo ...
ORIS Artelier Calibre 113 z nowym mechanizmem in-house z kalendarzem biznesowym
ORIS Artelier Calibre 113 z nowym mechanizmem in-house z kalendarzem biznesowym
Historia marki Oris rozpoczęła się ponad 110 lat temu, w 1904 roku. Pod koniec 1970 roku firma mogła poszczycić się stworzeniem 279 własnych mechanizmów i była jednym z największych producentów mechanizmów w Szwajcarii, produkując do 1,2 miliona zega ...

REKLAMA

ZNAJDŹ NAS NA FACEBOOKU

Atlantic AtlanticAtlantic

REKLAMA

Partner KMIZ

PARTNER

Alpina

REKLAMA

Junghans

REKLAMA

Aerowatch

REKLAMA

Kalendarium ewolucji mechanizmów

Kalendarium ewolucji mechanizmów

Glycine

REKLAMA

Doxa

REKLAMA

Instagram

Zegarki i pasja na Instagramie

Wodoszczelność. Zakręcane koronki
Wodoszczelność. Zakręcane koronki
01.01.2014
Tajemnica sekundnika. Maurice Lacro...
Tajemnica sekundnika. Maurice Lacro...
01.01.2014

Podstrony producentów

Brand - Aerowatch
Brand - Alpina
Brand - Atlantic
Brand - Audemars Piguet
Brand - Aviator Swiss Made
Brand - Balticus
Brand - Bulova
Brand - Carl F. Bucherer
Brand - Certina
Brand - Chopard
Brand - Citizen
Brand - Czapek Geneve
Brand - Davosa
Brand - Doxa
Brand - Epos
Brand - Eterna
Brand - Frederique Constant
Brand - Glycine
Brand - Junghans
Brand - Longines
Brand - Maurice Lacroix
Brand - MeisterSinger
Brand - Movado
Brand - Omega
Brand - Orient
Brand - Oris
Brand - Polpora
Brand - Rado
Brand - Roamer
Brand - Schaumburg
Brand - Seiko
Brand - Steinhart
Brand - Tag Hauer
Brand - Tissot
Brand - Ulysse Nardin
Brand - Victorinox
Brand - Vostok Europe
Brand - Xicorr
Dołącz do naszego newslettera
i bądź zawsze na bieżąco