1790 - System ochrony mechanizmu przed skutkami wstrząsów

Newralgicznym – decydującym o dokładności chodu urządzenia zegarowego wyznacznikiem, jest stabilność drgań oscylatora. Dla mechanicznego zegarka noszonego takim oscylatorem jest balans. 


Oś wokół której balans wykonuje swoje oscylacje musi mieć na tyle cienkie czopy (odcinki końcowe osi pracujące w łożyskach), by moment tarcia był jak najmniejszy i na tyle grube, by oś nie ulegała zniszczeniu (pęknięcie czopa) w przypadku nacisków spowodowanych siłą bezwładności, powstającą przy użytkowaniu zegarka.



Z tego powodu, w tradycyjnych rozwiązaniach konstruktorzy zegarków nie byli w stanie spełnić równocześnie obydwu tych wytycznych, a ponieważ dokładność czasomierzy była jednoznacznym wyznacznikiem jakości, to pozostawało tylko kwestią wielkości siła bezwładności (rodzaj upadku, uderzenia), przy której dochodziło do złamania osi balansowej.


Rozwiązanie tego problemu znalazł Abraham Louis Breuget, który w roku 1790 wynalazł system chroniący oś balansową przed skutkami wstrząsów i upadków, nazwany przez niego „Pare-chute” (spadochron).

W rozwiązaniu tym, dzięki sprężystemu mocowaniu elementów łożyskowania balansu (kamieni łożyskowych), w przypadku uderzenia oś balansu opiera się grubszą swoją częścią (a nie czopem) o brzeg gniazda, w ten sposób zabezpieczając czop przed pęknięciem. Po zamortyzowaniu uderzenia, elementy łożyska pod wpływem działania elementów sprężystych wracają na swoje nominalne miejsce.

System wstrząsoodporny Breguet'a




Idea konstrukcyjna wskazana przez Breguet'a, wraz z upływem czasu i w zależności od producenta, oraz detali konkretnego rozwiązania przybiera inne nazwy, ale zasada przedstawiona przez wynalazcę pozostaje niezmienną.

Łożyskowanie wstrząsoodporne





Czy to przez zazdrość, czy z powodu niedoskonałości pierwszych egzemplarzy, a może z obawy o sprzedaż swoich wyrobów nie posiadających tego rozwiązania, część zegarmistrzów nie przyjęła jako poprawiającego jakość zegarka rozwiązania Breguet'a. Wpływ na taką sytuacją miało na pewno także to, że zegarki kieszonkowe, nawet przy tylko trochę uważnym użytkowaniu, nie były narażone na upadki i pękanie osi balansowych.

Najlepszym przykładem osoby, która ze sceptycyzmem odebrała wynalazek Breguet'a jest Franciszek Czapek, który na łamach swojej książki „Kilka słów o zegarmistrzowstwie” napisał następujące słowa na ten temat:
„Zaprowadzając do machiny tak małej i subtelnej jak zegarek, cóś takiego co nie przynosi istotnej korzyści, oczywiście szkodzi się jej prostocie, równie jak trwałości. … Ażeby bez długich wywodów dowieźć nieużyteczność… Najlepszym i najprostszym spadochronem jest dobry złoty łańcuch, lub kogo nań nie stać, mocny sznurek, na którym się zegarek zawiesza i od upuszczenia zabespiecza.” (pisownia oryginalna)





O genialności wynalazku Breguet'a świadczy najlepiej dalszy rozwój zegarmistrzostwa, w którym wstrząsoodporne ułożyskowanie balansu stało się powszechnie używane. Działo się to jednak o wiele lat później. Jego stosowanie nabrało zupełnie innego znaczenia przy popularyzacji zegarków naręcznych, a w wyniku rozwoju technologicznego i popularyzacji zegarków, wstrząsoodporne łożyskowanie stało się swego rodzaju oczywistością.

Błonie bez łożyskowania wstrząsoodpornego




Jako, że na naszym lokalnym, polskim przykładzie doskonale widać także okres upowszechnienia tegoż rozwiązania, to warto to właśnie zdarzenie opisać
W zegarkach produkowanych w Zakładach Mechanicznych Błonie, które rozpoczynając montaż czasomierzy na bazie dostarczanych ze Związku Radzieckiego części w roku 1959, wyposażały je w mechanizmy nie posiadające urządzenia wstrząsoodpornego. Te bardzo wtedy nowoczesne i chwalone tak przez zegarmistrzów jak i użytkowników – wstrząsoodporne weszły do montażu dopiero od roku 1964.

Błonie wstrząsoodporne





Pamiętam z własnego doświadczenia, gdy dla wyprodukowanej w latach dziewięćdziesiątych poprzedniego wieku małej serii zegarków, w jednej z prestiżowych marek, ze względu na użycie antykwarycznych mechanizmów, nie wyposażono ich urządzenie wstrząsoodporne. Producent wielokrotnie i jednoznacznie podkreślał brak wstrząsoodporności tegoż wyrobu, a i tak miał z tego powodu stosunkowo dużą ilość ingerencji serwisowych.


Zasadę działania systemu wstrząsoodpornego o zastrzeżonej nazwie Incablock zegarmistrze mogli poznawać także dzięki przygotowanemu przez firmę A Portescap i szeroko rozprowadzanemu, specjalnemu modelowi.

Incablock firmy A Portescap




Na poniżej zaprezentowanych ilustracjach możemy zaobserwować zachowanie osi balansowej w trakcie:

1. Standardowej pracy
Incablock firmy A Portescap





2. Przy uderzeniu bocznym dla osi balansu
Breguet wstrząsoodporność model incablock



3. Przy uderzeniu „poosiowym"
Incablock firmy A Portescap



Zgodnie z informacją przekazaną powyżej i zilustrowaną z użyciem modelu urządzenia wstrząsoodpornego, przy upadku, czy uderzeniu zegarkiem, na skutek działania siły bezwładności oś balansu opiera się o gniazdo łożyska swoją grubszą częścią, co zabezpiecza ją przed uszkodzeniem.

Zgłoszenie i opracowanie - Władysław Meller







 

Polecamy także:

Baume & Mercier – Clifton Club Shelby© Cobra Limited Edition
Baume & Mercier – Clifton Club Shelby© Cobra Limited Edition
Sceptycyzm jest cechą właściwą gatunkowi ludzkiemu. Podobnie jak pragmatyczne podejście do życia, otaczających nas przedmiotów czy spraw, które trzeba załatwić. Na szczęście drugą stroną człowieczej natury jest posiadanie marzeń, pragnienie ich reali ...
Recenzja: Bulova 98A177 Automatic Skeleton
Recenzja: Bulova 98A177 Automatic Skeleton
Bulova to firma z amerykańskim rodowodem, która może poszczycić się historią nie krótszą oraz nie mniej chwalebną niż wielu szwajcarskich producentów dbających o akcentowanie swoich korzeni i osiągnięć.  Tak – już pisałem to przy okazji ostatniej rec ...
Video recenzja: Atlantic Worldmaster Art Deco Mechanical
Video recenzja: Atlantic Worldmaster Art Deco Mechanical
Niespełna dwa tygodnie temu prezentowaliśmy pierwszą video recenzję wykonaną przez członka naszej Redakcji – Adriana. Był to zarówno debiut Adriana w roli recenzenta przedstawiającego zegarek w formie filmu, jak i debiut tej nieco bardziej multimedia ...
TISSOT T-Race MotoGP Automatic Limited Edition 2017
TISSOT T-Race MotoGP Automatic Limited Edition 2017
Na około miesiąc przez najważniejszymi targami zegarkowymi na świecie - BaselWorld 2017 można znaleźć kilka ciekawych zegarków, których premiera będzie miała miejsce właśnie podczas tego wydarzenia. Targi te odbędą się pomiędzy 23-30 marca. Właśnie w ...
Nauka zawodu zegarmistrza. Dlaczego brakuje adeptów zawodu?
Nauka zawodu zegarmistrza. Dlaczego brakuje adeptów zawodu?
Na naszym portalu już kilkukrotnie podejmowaliśmy temat nauki zawodu zegarmistrza. Piszemy o zegarkowych mistrzach, pisaliśmy o zegarmistrzowskich szkołach, rozmawialiśmy z zegarmistrzem, który obiecał… „nie szkolić już więcej zegarmistrzów”. Publiku ...

Tagi:

ETERNA - KALENDARIUM

REKLAMA

MASZ SUGESTIE - NAPISZ!

Instagram

Zegarki i pasja na Instagramie

1747 - Wskazanie równania czasu
1747 - Wskazanie równania czasu
10.10.2015
1795 - Sprężyna balansu z krzywą ko...
1795 - Sprężyna balansu z krzywą ko...
10.10.2015

Podstrony producentów

Brand - Aerowatch
Brand - Alpina
Brand - Atlantic
Brand - Audemars Piguet
Brand - Aviator Swiss Made
Brand - Balticus
Brand - Bulova
Brand - Carl F. Bucherer
Brand - Certina
Brand - Chopard
Brand - Citizen
Brand - Czapek Geneve
Brand - Davosa
Brand - Doxa
Brand - Epos
Brand - Eterna
Brand - Frederique Constant
Brand - Glycine
Brand - Junghans
Brand - Longines
Brand - Maurice Lacroix
Brand - MeisterSinger
Brand - Movado
Brand - Omega
Brand - Orient
Brand - Oris
Brand - Polpora
Brand - Rado
Brand - Roamer
Brand - Schaumburg
Brand - Seiko
Brand - Steinhart
Brand - Tag Hauer
Brand - Tissot
Brand - Ulysse Nardin
Brand - Victorinox
Brand - Vostok Europe
Brand - Xicorr
Dołącz do naszego newslettera
i bądź zawsze na bieżąco