Epizod 10. Zegarek bazowy. Urządzenie wskazujące

POWRÓT 29.12.2015 Zegarkowy świat
Epizod 10. Zegarek bazowy. Urządzenie wskazujące

Zadaniem urządzenia wskazującego, jest przekazanie informacji o czasie bieżącym. Pierwsze zegary mechaniczne nie posiadały wskazówek, a aktualny czas sygnalizowany był za pomocą dźwięku (uderzenie młotka w gong). Do czasu wynalezienia konstrukcji ze wskazówką minutową, zegary mechaniczne posiadały tylko jedną – tę wskazującą godziny. Była ona powiązana z osią przekładni chodu obracającą się raz na 24 godziny (zegar posiadał tarczę 24 godzinną). Około 1600 roku, pojawiła się ta druga, pokazująca krótsze odcinki czasu - wskazówka minutowa.
 

Przekładnia wskazań

Komplikacje konstrukcji przekładnia wskazań

Przekładnia wskazań jest przekładnię zębatą zwalniającą o przełożeniu pomiędzy kołem godzinowym i minutowym równym 12:1 (jeden obrót koła godzinowego następuje przy 12 obrotach osi minutowej), zrealizowanym na parzystej liczbie (zwykle dwóch) przełożeń, tak by koło godzinowe obracało się w tym samym kierunku co minutowe. Te dwa niezbędne przełożenia, uzyskuje się zwykle za pomocą jednego dodatkowego koła, które nazywa się kołem zmianowym.
Potwierdzenia tej informacji można dokonać choćby przez policzenie liczby zębów elementów współpracujących (32/12 * 36/8 = 12/1).

Komplikacje konstrukcji przekładnia wskazań

W rozwiązaniach ze wskazówką minutową, wałkiem wejściowym przekładni wskazań - niosącym informację o upływie czasu jest oś minutowa przekładni chodu.

Komplikacje konstrukcji przekładnia wskazań

By móc przeprowadzić korektę wskazań (za pomocą modułu nastawczego), przekładnia wskazań jest powiązana z osią minutową poprzez sprzęgło cierne. Funkcję sprzęgła ciernego, spełnia naciśnięty na oś koła minutowego walcowy element z zębnikiem (ćwiertnik). Dzięki takiemu rozwiązaniu, przy wykonywaniu korekty wskazań, zachowujemy poprawne względem siebie ustawienie wskazówek: minutowej i godzinowej. W pierwszych rozwiązaniach, wskazówka sekundowa była mocowana bezpośrednio na osi koła sekundowego.

Komplikacje konstrukcji przekładnia wskazań

Przekładnię wskazań, która jest odmianą przekładni zliczającej tworzą: mocowany na osi koła minutowego ćwiertnik, koło zmianowe i koło godzinowe. Oś koła godzinowego jest wykonana jako rurka, dzięki czemu jest ono łożyskowane na powierzchni walcowej ćwiertnika.
Ze względu na odpowiedzialne zadanie - sprzęgła ciernego, jakie spoczywa na ćwiertniku, jest on wykonany ze stali. Także ze stali wykonuje się zębnik z osią (lub otworem) koła zmianowego. Pozostałe elementy przekładni wskazań wykonuje się z mosiądzu. Zęby przekładni wskazań posiadają zarys ewolwentowy.
 

Wskaźnik
Drugim elementem urządzenia wskazującego jest wskaźnik. W tradycyjnym rozwiązaniu składa się on z tarczy z naniesioną podziałką oraz kompletu wskazówek. Tarcza zwykle wykonywana jest z mosiądzu, a jej obróbka (dekoracja) powierzchniowa może być wykonana w najróżniejszy sposób. Wskazówki zegarków, od wielu już lat wykonuje się ze stali i powierzchniowo, dekoracyjnie zabezpiecza przed korozją.

Komplikacje konstrukcji przekładnia wskazań

Dla określenia czasu wprowadzenia wskazówek wykonanych ze stali, najlepiej odwołać się do naszej jedynej rodzimej fabrykacji. W 1958 roku dla rozpoczętej produkcji licencyjnej zegarków (składanie mechanizmów z zakupionych części) w podwarszawskim Błoniu, wskazówki wykonywane były z mosiądzu, co wobec obecnych regularnie na rynku już w kilka lat później wskazówek stalowych, znacząco obniżało uznanie dla tych wyrobów, a w obsłudze serwisowej wskazówki były często wymieniane na pasujące, pochodzące z radzieckich sortów serwisowych dla tych samych mechanizmów wyroby stalowe.

Komplikacje konstrukcji przekładnia wskazań



W tradycyjnych rozwiązaniach, luz poosiowy koła godzinowego jest kasowany poprzez tak zwaną prężkę – cienką, elastyczną i ukształtowaną walcowo podkładką wykonaną z mosiądzu. W mechanizmie z zamontowaną tarczą, prężka mieści się pomiędzy kołem godzinowym i płaszczyzną spodniej powierzchni tarczy.
 

Tarcza i wskazówki

Komplikacje konstrukcji przekładnia wskazań


Mimo, że zakres niniejszego opracowania nie obejmuje kwestii stylistyki, to przy przedstawianiu urządzenia wskazującego warto kilka słów napisać o wskazówkach, w aspekcie możliwości przeprowadzenia dla nich systematyki wynikającej z ich wyglądu. Próbę takiej systematyki przedstawili luminarze polskiego zegarmistrzostwa, bracia zakonni z Niepokalanowa – Aleksander Podwapiński i Bernard Bartnik w wydanym w roku 1956, VI tomie Zegarmistrzostwa.
Systematyka ta nie obejmuje oczywiście wszystkich możliwych kształtów wskazówek, jak choćby tych powyżej prezentowanych, które przyjęły nazwę „breguetowskich”.

Komplikacje konstrukcji przekładnia wskazań
 

Urządzenie wskazujące zegarka bazowego
W naszym mechanizmie bazowym, mamy przekładnię wskazań składającą się z ćwiertnika (osadzonego na osi koła minutowego), koła zmianowego i koła godzinowego z kasowanym luzem poosiowym za pomocą prężki. Wskaźnik stanowi tarcza, pomalowana na dowolny kolor, z naniesioną także metodą malarską podziałką. Stalowe wskazówki: godzinowa, minutowa i sekundowa zabezpieczone są powierzchniowo poprzez obróbkę galwaniczną (złocenie, niklowanie).
 

Władysław Meller

Opis mechanizmu bazowego - tego dla którego zmiany są "dodatkowymi komplikacjami" powoli zbliża się ku końcowi. Jeszcze tylko moduł nastawczy i mechanizm bazowy będzie opisany w całości.
Zapraszam do lektury zebranych, kolejnych opracowań na naszej podstronie "Komplikacje konstrukcji mechanizmów"
 

 

Polecamy także:

CERTINA - DS Podium Chronograph FIA World Rally Championship (WRC) Limited Edition 2017
CERTINA - DS Podium Chronograph FIA World Rally Championship (WRC) Limited Edition 2017
Początki jednej z moich ulubionych firm zegarkowych, czyli Certiny, sięgają XIX wieku, kiedy to w 1888 roku bracia Adolf i Alfred Kurth założyli przedsiębiorstwo Kurth Freres SA w szwajcarskiej miejscowości Grenchen. Firma od początku istnienia rozwi ...
Thomas Mudge - sylwetki wielkich zegarmistrzów
Thomas Mudge - sylwetki wielkich zegarmistrzów
Historię Thomasa Mudge należałoby rozpocząć na 4 lata przed jego narodzinami, w niewielkim mieście Exeter, urodzony 1694 roku, nastoletni Zachariasz Mudge zakochuje się w pięknej Mary Fox. Na nieszczęście Zachariasza, Mary Fox nie sądziła, że ten tra ...
ORIS Artelier Calibre 113 z nowym mechanizmem in-house z kalendarzem biznesowym
ORIS Artelier Calibre 113 z nowym mechanizmem in-house z kalendarzem biznesowym
Historia marki Oris rozpoczęła się ponad 110 lat temu, w 1904 roku. Pod koniec 1970 roku firma mogła poszczycić się stworzeniem 279 własnych mechanizmów i była jednym z największych producentów mechanizmów w Szwajcarii, produkując do 1,2 miliona zega ...
SIHH 2017: GREUBEL FORSEY - Grande Sonnerie
SIHH 2017: GREUBEL FORSEY - Grande Sonnerie
SIHH 2017 jest aktualnie w centrum zainteresowania zegarkowego świata. Każdy początek roku dla nas, miłośników „cudów” odmierzających sekundy naszego życia jest przełomowy, a na jego początku właśnie na SIHH pojawiają się takie zegarki, które ukazują ...
Video recenzja: AEROWATCH Les Grandes Classiques Automatique (A 60979 AA02)
Video recenzja: AEROWATCH Les Grandes Classiques Automatique (A 60979 AA02)
Zapraszamy do obejrzenia video recenzji modelu Les Grandes Classiques Automatique marki Aerowatch. Nasz redakcyjny kolega Adrian prezentował ten model niedawno w formie klasycznej recenzji. Wówczas we wstępie napisał tak: Aerowatch to rodzinna firma ...

ZNAJDŹ NAS NA FACEBOOKU

Epos

REKLAMA

Doxa

REKLAMA

Partner KMIZ

PARTNER

Alpina

REKLAMA

Kalendarium ewolucji mechanizmów

Kalendarium ewolucji mechanizmów

Seiko SeikoSeiko

REKLAMA

Glycine

REKLAMA

Junghans

REKLAMA

Aerowatch

REKLAMA

Instagram

Zegarki i pasja na Instagramie

Tajniki wychwytu Co-Axial
Tajniki wychwytu Co-Axial
22.12.2015
Napęd po amerykańsku. Sprężyna w bę...
Napęd po amerykańsku. Sprężyna w bę...
04.01.2016

Podstrony producentów

Brand - Aerowatch
Brand - Alpina
Brand - Atlantic
Brand - Audemars Piguet
Brand - Aviator Swiss Made
Brand - Balticus
Brand - Bulova
Brand - Carl F. Bucherer
Brand - Certina
Brand - Chopard
Brand - Citizen
Brand - Czapek Geneve
Brand - Davosa
Brand - Doxa
Brand - Epos
Brand - Eterna
Brand - Frederique Constant
Brand - Glycine
Brand - Junghans
Brand - Longines
Brand - Maurice Lacroix
Brand - MeisterSinger
Brand - Movado
Brand - Omega
Brand - Orient
Brand - Oris
Brand - Polpora
Brand - Rado
Brand - Roamer
Brand - Schaumburg
Brand - Seiko
Brand - Steinhart
Brand - Tag Hauer
Brand - Tissot
Brand - Ulysse Nardin
Brand - Victorinox
Brand - Vostok Europe
Brand - Xicorr
Dołącz do naszego newslettera
i bądź zawsze na bieżąco